Proefprojecten bij Brimos
‘Open’ netwerken veroveren verkeerstechnologie


version française

De markt voor netwerken in de verkeerstechnologie wordt nog beheerst door enkele grote leveranciers. Klassiek brengen zij ‘gesloten’ systemen op de markt die zij zelf hebben ontwikkeld. Dit afgeschermde marktsegment dreigt nu opengebroken te worden, want recente projecten wijzen uit dat netwerken op basis van open standaarden, zoals EtherNet/IP, zich uitstekend laten toepassen in de Europese verkeerstechnologie. Het Nederlandse Brimos, fabrikant van wegbebakening en verkeersgeleidingscomponenten, speelt een voortrekkersrol met een aantal proefprojecten.


Aan het gebruik van netwerken op basis van open standaarden zijn vele voordelen verbonden. Brimos heeft met het Logix Platform van Rockwell Automation in combinatie met de open netwerken van het ODVA (Open DeviceNet Vendor Association) met succes enkele proefprojecten in de verkeerstechnologie uitgevoerd. Open netwerken op basis van TCP-IP Ethernet zijn al jarenlang gemeengoed in de industriële automatisering, maar worden in de verkeerstechnologie nog nauwelijks toegepast. Dat kan veranderen, want het gebruik van open netwerken biedt voordelen ten opzichte van gesloten netwerken, zoals die al heel lang op de markt worden gebracht door enkele grote leveranciers. Toepassing van netwerken op basis van open systemen in de verkeerstechnologie kunnen namelijk leiden tot verlaging van de investerings- en exploitatiekosten, uitbreiding van de technische mogelijkheden, verhoging van de betrouwbaarheid en de beschikbaarheid, een betere verkeersgeleiding en daardoor uiteindelijk tot minder (lange) files en ongevallen.

Functioneel specifiëren
De kans is groot dat verkeersgeleiding in de toekomst voor een groot deel wordt gerealiseerd met behulp van open netwerken. Grote opdrachtgevers in de verkeerstechnologie - in Nederland is dit vooral Rijkswaterstaat - gaan bij projecten steeds meer functioneel specifiëren in plaats van voor te schrijven welke technologie er moet worden gebruikt. Dat houdt in dat ze formuleren wat het systeem moet doen, en aan welke randvoorwaarden het dient te voldoen. Door functioneel te specifiëren, worden opdrachtnemers gestimuleerd om met creatieve en innovatieve oplossingen te komen die voor de eigenaar kunnen leiden tot verlaging van de kosten die gedurende de gehele levensduur van een object moeten worden gemaakt. Bij functioneel specifiëren is het van belang om onderscheid te maken tussen doelstellingen (daaruit vloeien de functies voort), criteria (randvoorwaarden zoals standaard koppelvlak) en (financiële) middelen. Mede doordat functioneel specifiëren steeds meer vanzelfsprekend deel uitmaakt van de aanbesteding van projecten, is er ruimte voor innovatieve invoering van open netwerken in de verkeerstechnologie. Daarvoor is het wel nodig dat er technieken en methoden worden ontwikkeld om de beschikbare open netwerken efficiënt en effectief in te zetten voor verkeersgeleiding.

Wegbebakening en verkeersgeleiding
Brimos zag enkele jaren geleden het grote potentieel van open netwerken voor de verkeerstechnologie, en besloot daarmee aan de slag te gaan om de markt voor netwerken voor verkeersgeleiding open te breken. Brimos levert permanente bebakening (borden), tijdelijke bebakening (vooral om in te zetten bij wegwerkzaamheden), dynamische bebakening (matrixborden, rijstrookindicatoren en vrij programmeerbare signaalgevers), mobiele bebakening (multifunctionele actiewagens), verkeersregelinstallaties en software. Daarnaast kan men bij Brimos terecht voor onderhoud en andere vormen van dienstverlening die betrekking hebben op wegbebakening en verkeersgeleiding. Brimos is in 1963 opgericht, groeide sterk in de afgelopen jaren, en telt inmiddels ongeveer zeventig medewerkers. Het bedrijf wil verder groeien om zelfstandig te kunnen blijven opereren op de Europese markt. Het is de bedoeling dat het werken met open netwerken in de verkeerstechnologie in belangrijke mate gaat bijdragen aan de geplande groei. In vele oplossingen van Brimos worden producten van Rockwell Automation gebruikt, met name Compact Logix, Flex Logix en Micro Logix. Het gaat daarbij om componenten die worden aangeduid als ‘commercial’ en ‘off the shelf component’ (COTS). Deze kunnen snel beschikbaar worden gesteld en kunnen gemakkelijk kunnen worden ingezet.

Drie lagen
Rockwell Automation onderscheidt bij industriële netwerken drie lagen, die ook in de verkeerstechnologie kunnen worden ingezet: ControlNet voor de besturing, EtherNet/IP voor informatiemanagement, en DeviceNet voor toepassing van intelligentie in apparatuur op de werkvloer. Eén van de kenmerken van DeviceNet is dat apparaten, ongeacht het merk, direct kunnen worden aangesloten op controllers via open netwerken zonder dat dure en tijdrovende bedrading voor de voedingspanning naar deze modules noodzakelijk is. Bij een eventuele apparaatvervanging wordt dank zij Automatic Device Replacement (ADR) het vervangende apparaat automatisch geconfigureerd zodra het is aangesloten. Alle specifieke parameters van bepaalde sensoren op een bepaalde plaats worden dan automatisch overgenomen. Dit betekent in de praktijk dat bijvoorbeeld een defecte radar heel snel kan worden vervangen, zonder een locale software interventie.

Signaalgevers als actuatoren
In 2004 startte Brimos in samenwerking met de Nederlandse adviesdienst Technische Ondersteuning van Rijkswaterstaat een project, waaruit blijkt dat standaard componenten voor industriële netwerken uitstekend kunnen worden toegepast in de verkeerstechnologie. Gegevens uit een portaal bij Harmelen worden via EtherNet /IP naar Delft gestuurd. Zo kan het verkeer op afstand worden gemeten, geanalyseerd en geleid. Industriële netwerken op basis van open standaarden worden in de toekomst waarschijnlijk het middel om verkeersstromen te meten, te analyseren en te geleiden. Dat is niet zo vreemd, want het besturen van bijvoorbeeld een vloeistofstroom door een chemische fabriek door gebruik te maken van kleppen en verschillende stroomsnelheden, is analoog aan het besturen van verkeersstromen. De verkeersstromen worden meestal gemeten met lussen in de weg, radar en soms met camera’s. De meetgegevens worden met behulp van software automatisch geanalyseerd en de uitkomsten daarvan worden gebruikt om signaalgevers aan te sturen. Signaalgevers naast of boven de weg maken automobilisten duidelijk welke rijstroken ze mogen gebruiken en aan welke snelheid ze zich dienen te houden. Zij zijn de actuatoren in de verkeerstechnologie.

Producer-Consumer
In open netwerken wordt steeds meer gewerkt volgens het ‘producer-consumer of ‘publisher-subscriber’ model. Dat houdt in dat de gebruiker van gegevens niet meer steeds hoeft te vragen of een object actuele gegevens heeft (dit is het master-slave model), maar een object stuurt de signalen van sensoren naar een controller. Geselecteerde abonnees kunnen de op de controller gepubliceerde gegevens raadplegen en gebruiken. Op die manier kunnen veel meer vragers toegang krijgen tot de gegevens. Wanneer veel vragers op een netwerk gegevens zouden opvragen, zou het netwerk al snel overbelast worden. De verschuiving van pull technologie naar push technologie kon plaatsvinden dankzij ondermeer de ontwikkelingen in de EtherNet-wereld en het CAN protocol. Brimos heeft in proefprojecten goede ervaringen opgedaan met het Producer-Consumer model. De strategie van Brimos is erop gericht om een aanzienlijk marktaandeel te verwerven met componenten voor verkeersgeleiding die worden ingezet volgens dit model. <<

Projets pilotes chez Brimos
Les réseaux ‘ouverts’ s’emparent de la technologie routière


Le marché des réseaux dans la technologie routière est encore contrôlé par quelques grands fournisseurs. Généralement, ils mettent sur le marché des systèmes ‘fermés’ qu’ils ont développés eux-mêmes. Ce segment de marché protégé menace d’éclater car de récents projets montrent que les réseaux basés sur des standards ouverts comme Ethernet/IP se prêtent parfaitement à la technologie routière européenne. La société néerlandaise Brimos, fabricant de signalisation routière et de composants de guidage du trafic, joue un rôle de précurseur avec plusieurs projets pilotes.


L’utilisation de réseaux basés sur des standards ouverts offre de nombreux avantages. Avec la plate-forme Logix de Rockwell Automation, combinée aux réseaux ouverts d’ODVA (Open DeviceNet Vendor Association), Brimos a réalisé avec succès plusieurs projets pilotes en technologie routière. Les réseaux ouverts basés sur TCP-IP Ethernet sont depuis des années chose courante en automatisation industrielle mais sont à peine utilisés en technologie routière. Cela devrait changer car l’utilisation de réseaux ouverts offre des avantages par rapport aux réseaux fermés proposés depuis longtemps par les quelques grands fournisseurs. L’utilisation en technologie routière de réseaux ouverts peut en effet induire une baisse des frais d’investissement et d’exploitation, une extension des possibilités techniques, une hausse de la fiabilité et disponibilité, une amélioration du guidage routier et de la sorte, une réduction des (longues) files et des accidents.

Spécification fonctionnelle
Il y a de fortes chances que le guidage routier soit à l’avenir réalisé en grande partie à l’aide de réseaux ouverts. Les grands clients de la technologie routière – aux Pays-Bas, il s’agit surtout des Ponts et Chaussées – vont davantage exiger des spécifications fonctionnelles lors des projets que prescrire la technologie à utiliser. Cela signifie qu’ils formuleront ce que doit faire le système et à quelles conditions annexes il doit répondre. La stipulation de spécifications fonctionnelles stimulera les fournisseurs à proposer des solutions créatives et innovatrices capables d’induire pour le propriétaire une baisse des coûts inhérents à un produit durant toute sa durée de vie. Avec la spécification fonctionnelle, il est important d’opérer une distinction entre les objectifs (d’où découlent les fonctions), les critères (conditions annexes, comme la surface de couplage standard) et les moyens (financiers). Et comme la spécification fonctionnelle fait de plus en plus partie de la mise en adjudication des projets, cela permet l’introduction innovatrice de réseaux ouverts dans la technologie routière. Pour cela, il est toutefois nécessaire de développer des techniques et méthodes permettant la mise en œuvre efficace et effective des réseaux ouverts dans le domaine du guidage routier.

Signalisation et guidage routiers
Brimos a perçu, il y a quelques années, le grand potentiel que représentaient les réseaux ouverts en technologie routière. Elle a dès lors décidé de se mettre au travail afin d’orienter le marché vers les réseaux de guidage routier. Brimos fournit une signalisation permanente (panneaux), une signalisation provisoire (à utiliser surtout lors des travaux), une signalisation dynamique (panneaux matriciels, indicateurs de voie et signaux d’information librement programmables), une signalisation mobile (voitures d’intervention multifonctionnelles), des installations de réglementation routière et du logiciel. Brimos propose par ailleurs aussi l’entretien ainsi que d’autres services ayant trait à la signalisation et au guidage routier. Créée en 1963, Brimos a connu une forte croissance ces dernières années et compte aujourd’hui une septantaine de collaborateurs. La société souhaite poursuivre cette croissance afin de pouvoir continuer à opérer en toute indépendance sur le marché européen. L’utilisation de réseaux ouverts en technologie routière devrait fortement contribuer à la réussite de la croissance planifiée. Brimos utilise dans bon nombre de ses solutions des produits de Rockwell Automation, notamment Compact Logix, Flex Logix et Micro Logix. Ces composants sont qualifiés de composants ‘commerciaux’ et de composants ‘off the shelf’ (COTS). Ils sont rapidement disponibles et faciles à mettre en œuvre.

Trois couches
Rockwell Automation distingue trois couches dans les réseaux industriels. Ces trois couches peuvent également être utilisées dans la technologie routière : ControlNet pour la commande, Ethernet/IP pour la gestion de l’information et DeviceNet pour l’application de l’intelligence présente dans l’équipement de terrain. Une des caractéristiques de DeviceNet, c’est que l’équipement, quelle que soit la marque, peut être raccordé directement aux contrôleurs via des réseaux ouverts sans que la tension d’alimentation vers ces modules ne nécessite de câblage coûteux et fastidieux. Lors du remplacement d’un équipement, l’Automatic Device Replacement (ADR) configure automatiquement le nouvel appareil dès qu’il est raccordé. Tous les paramètres spécifiques de capteurs déterminés, installés à un endroit précis, sont alors automatiquement repris. Cela signifie en pratique qu’un radar défectueux peut être remplacé très rapidement, sans aucune intervention logicielle locale.

Signaux d’information comme actionneurs
En 2004, Brimos a lancé, en collaboration avec le service de conseil néerlandais ‘Support technique des Ponts et Chaussées’, un projet qui démontre que les composants standard des réseaux industriels peuvent parfaitement être utilisés en technologie routière. Les données d’un portique près de Harmelen sont envoyées via EtherNet/IP à Delft. Ainsi, le trafic peut être mesuré, analysé et aiguillé à distance. A l’avenir, les réseaux industriels basés sur les standards ouverts deviendront probablement le moyen pour mesurer, analyser et gérer les flux de trafic. Ceci n’est guère étonnant car la conduite du flux d’un fluide dans une usine chimique, par exemple, via l’utilisation de vannes et de diverses vitesses d’écoulement, est analogue à la commande d’un flux de circulation. Les flux de circulation sont généralement mesurés à l’aide de boucles dans la route, à l’aide d’un radar et parfois de caméras. Les données de mesure sont analysées automatiquement à l’aide d’un logiciel et les résultats sont utilisés pour commander les signaux d’information. Les signaux d’information sur le côté ou au-dessus de la route expliquent aux automobilistes quelles voies ils peuvent emprunter et à quelle vitesse ils doivent rouler. Ils sont les actionneurs de la technologie routière.

Producteur-consommateur
Les réseaux ouverts travaillent de plus en plus selon le modèle ‘producteur-consommateur’ ou ‘publisher-subscriber’. Cela signifie que l’utilisateur de données ne doit plus demander systématiquement à un objet s’il a des données actuelles (cette communication correspond au modèle maître-esclave). C’est l’objet qui envoie les signaux des capteurs à un contrôleur. Les abonnés sélectionnés peuvent consulter et utiliser les données publiées sur le contrôleur. De la sorte, un plus grand nombre de demandeurs peuvent accéder aux données. Si les demandeurs de données sur un réseau sont nombreux, le réseau serait rapidement surchargé. Le glissement de la technologie pull vers la technologie push a pu se faire grâce notamment aux développements réalisés dans le monde Ethernet et grâce au protocole CAN. Brimos a acquis une grande expérience avec le modèle producteur-consommateur lors de ses projets pilotes. La stratégie de Brimos vise à accaparer une part de marché considérable avec des composants destinés au guidage routier et utilisés selon ce modèle. <<

 

©