Energiemanagement
Energiekosten zijn prima te beïnvloeden


version française

Het overgrote deel van de bedrijven en instellingen streeft naar een actieve vorm van energiebeheer binnen zijn organisatie. Energiebeheer zal naar de toekomst toe door de overheid vanuit vergunningen, zorgsystemen en brancheafspraken verplicht worden gesteld. Hiernaast geeft actief energiebeheer aanzienlijke financiële voordelen. Wanneer energiemanagement goed wordt toegepast, kan een besparing in energiekosten van 5 tot 15% worden bereikt.


Het terugdringen van het primaire energieverbruik bij bedrijven en in de industrie blijft om verschillende redenen zeer actueel. Op de eerste plaats omdat het klimaatbeleid erom vraagt. Het bedrijfsleven zal middels energiebesparing zijn steentje aan ‘Kyoto’ moeten bijdragen. Een andere reden die verdere terugdringing van het energieverbruik aantrekkelijk maakt, is het eenvoudige feit dat daar nog steeds veel geld mee kan worden verdiend. Met de stijgende energieprijzen in het vooruitzicht, kan verstandig omgaan met energie een bedrijf in toenemende mate geld opleveren. Hoe voor de handliggend energiebesparing in de industrie en bij productiebedrijven ook is, er wordt nog te weinig gebruik van gemaakt. Eén van de redenen daarvan is dat verantwoord energie besparen niet eenvoudig is.

Energiemanagement
Om structureel energie(kosten) te besparen, zal energiemanagement dus toegevoegd moeten worden aan het operationele management van een onderneming. Er zijn heel wat verschillen in definities van energiemanagement, waarbij het hiernavolgende misschien nog het meeste aanspreekt: “Het volgens een vooropgezet plan en op systematische wijze in kaart brengen en bewaken van de energiestromen met als doelstelling tegen minimale energiekosten de bedrijfsdoelstellingen te realiseren.” Een energiemanagementsysteem (EMS) staat voor het systeem dat specifiek voor een bedrijf is ontwikkeld en waarin de methodiek voor energiemanagement is geformaliseerd en vastgelegd. Het omvat het vergaren van informatie door het verrichten van metingen, het registreren, het weergeven in speciaal ontwikkelde grafieken en kengetallen tot en met een organisatorische structuur. Energiemonitoring betreft het inwinnen van data ten behoeve van energiemanagement. Het gaat hier dus om een data- acquisitiesysteem. Een energiemonitoringsysteem kan een onderdeel zijn van een procesinformatiesysteem of een managementinformatiesysteem of een separaat systeem, specifiek gericht op de energiebalans. Energiemanagement is een constant proces binnen een organisatie, geen éénmalige van buiten aangestuurd actie. Het is een continue proces waarbij steeds weer een optimum gevonden moet worden tussen prestatie en prijs. Alleen op die manier wordt het een blijvend succes.

Onderzoeksmethoden
Alle bedrijven en instellingen zullen binnen een aantal jaren een (samenvatting van) energieplan aan de bevoegde instanties dienen voor te leggen. Ook gemeenten en andere overheden worden met speciale programma’s bewogen om energieprojecten uit te voeren. Voor energie-intensieve bedrijfsvoering wordt doorgaans de energiepotentieelscan (EPS) methodiek gehanteerd. Voordeel van deze methode is dat binnen de organisatie een projectgroep voor energie wordt opgericht, waardoor een draagvlak en een uitvoeringsorganisatie voor energiebeheer ontstaat. Voor KMO’s is meer een methodiek aangewezen volgens de richtlijnen energie-efficiency en milieuadvies (EMA). Dit type onderzoek richt zich, in tegenstelling tot de EPS-methode, meer op de hoofdlijnen ten aanzien van energie en milieu. Hierdoor is een EMA-onderzoek binnen de kleinere bedrijven doelmatiger dan een EPS-methode.

Systematiek
De huidige liberalisering van de energiemarkt maakt energieprojecten noodzakelijk. Bedrijven en instellingen hebben gegevens nodig ten aanzien van hun huidige en toekomstige energieverbruik. Zonder deze gegevens is het actief inkopen van energie niet zo goed mogelijk, vanwege de vele parameters aangaande energieafname die bij de toekomstige contracten vooraf dienen te worden vastgesteld. Onderstaande voorbeelden van energieprojecten kunnen helpen bij het tot stand komen van een energiebesparingsplan.

Bedrijfsenergieplan (BEP)
In een bedrijfsenergieplan wordt aangegeven op welke manier men energie-efficiencyverbetering op lange termijn denkt te kunnen realiseren. Hiertoe worden meestal de volgende elementen opgenomen:
§ De doelstelling ten aanzien van de energie-efficiencyverbetering voor de bedrijfsvestiging en randvoorwaarden voor de selectie van de te nemen maatregelen;
§ De jaarcijfers van de energieverbruiken en reeds gerealiseerde energiebesparingsprojecten:
§ Een analyse van de huidige situatie, de energiehuishouding en de wijze waarop de energie-efficiency index is bepaald;
§ De uitwerking van de mogelijke maatregelen;
§ De planning van de maatregelen, natuurlijke momenten, actualisatie van het bedrijfsenergieplan.

Energie-efficiency en milieuadvies (EMA)
Het energie-efficiencyonderzoek dat zich vooral richt naar de ‘kleinere’ bedrijven, vereist een uitvoering waarbij:
§ Inzicht wordt verschaft in het object waar het advies betrekking op heeft;
§ Inzicht in de huidige energieverbruikssistuatie door o.a. het opstellen van een massa- en energiebalans per hoofdactiviteit en een totaalbalans;
§ Verbetering van de huidige energiehuishouding in kaart wordt gebracht;
§ Inzicht wordt verschaft in de financiële en organisatorische consequenties van deze verbeteringen;
§ Een energiebesparingsplan wordt uitgewerkt.
§
Energiepotentieelscan (EPS)
Een energiescan is een inventarisatie op hoofdlijnen van de totale energiesituatie in een organistie. Dankzij een energiescan kan men het energieverbruik inzichtelijk maken en mogelijke besparingen voorstellen. Deze methodiek bestaat meestal uit 3 of 4 stappen: voorbereidingsfase, analysefase, planfase en uitvoeringsfase.
§ Creëren van draagvlak en inventarisatie: Een systeem van energiemanagement kan alleen succesvol zijn, als het door de hele organisatie gedragen wordt. Er moet dus worden gezorgd dat het draagvlak in de organisatie geactiveerd of vergroot wordt. Daarnaast worden de historische energiegegevens verzameld en worden er interviews gehouden met de personen binnen de organisatie, die te maken hebben met energie. Indien niet aanwezig, moet ook het zogenaamde ‘Energie Actie Team’ worden samengesteld.
§ Analyse en rapportage: De gegevens van het energieverbruik en van de interviews worden geanalyseerd en in heldere rapporten verwerkt. Die rapporten geven antwoord op vragen als:
Ø Wat is het energieverbruik in de afgelopen periode geweest en kan dit geëxtrapoleerd worden? Hoe is het verbruik in functie van tijd en afdeling?
Ø Welke kosten zijn er mee gemoeid en hoe verhouden de kosten zich in functie van productie en ruimtegebruik?
Ø Op welke punten zijn de grootste besparingen mogelijk?
Ø …
Als de besparingsopties vervolgens zijn geïnventariseerd, worden ze binnen de EPS-methodiek, systematisch beoordeeld op technische realiseerbaarheid, besparingspotentieel en economische terugverdientijd.
§ Invoering en toetsing: De rapportage dient uitgebreid te worden besproken en, afhankelijk van de bedrijfsdoelstellingen, wordt een actieplan opgesteld dat direct uitvoerbaar moet zijn. De praktijk wijst uit dat het verstandig is te gaan monitoren en om na een overeengekomen tijd de maatregelen te evalueren.
Uiteraard moet de omvang van de scan en de periodiciteit helemaal afgestemd zijn op de eigen organisatie.
Met dergelijke energiescan krijgt men een volledig beeld van het energieverbruik en de energiekosten, krijgt men inzicht in de afzonderlijke gebruikers binnen zijn organisatie en heeft men alle mogelijkheden tot besparing mooi op een rij. De energieprojecten die volgens de genoemde methoden worden uitgevoerd, leiden bij voorkeur tot structurele (milieu- en) energiezorg, waardoor efficiencyverbeteringen blijvend van aard zijn, en de aanzienlijke financiële besparingen jaarlijks terugkeren. <<
Hubert Lahaut
Bron : Maintenance Magazine, juni 2004 (www.mainpress.com)

Gestion de l’énergie
Les coûts énergétiques sont facilement influençables


La majeure partie des entreprises et institutions visent une gestion de l’énergie active au sein de leur organisation. A l’avenir, la gestion de l’énergie sera imposée par les pouvoirs publics par le biais de permis, de systèmes de contrôle et d’accords sectoriels. Une gestion de l’énergie active apporte des avantages financiers considérables. Une gestion de l’énergie efficiente peut induire une économie de 5 à 15% sur les frais énergétiques.


La réduction de la consommation d’énergie primaire dans les entreprises et l’industrie reste un problème très actuel pour diverses raisons. Tout d’abord, en raison de la politique climatique. Les entreprises devront apporter leur contribution au protocole de Kyoto en réalisant des économies d’énergie. Ensuite, les économies induites par la consommation énergétique réduite la rendent attrayante. Avec la perspective d’une hausse des prix de l’énergie, une utilisation bien réfléchie de l’énergie peut représenter de belles économies pour l’entreprise. Aussi avantageuse que soit l’économie d’énergie dans l’industrie et les sociétés de production, elle n’est encore que trop peu mise en pratique. De fait, ce n’est pas si simple d’instaurer une économie d’énergie judicieuse.

Gestion de l’énergie
Pour réaliser une économie structurelle (des coûts) de l’énergie, l’entreprise devra compléter sa gestion opérationnelle par une gestion énergétique. Les définitions de la gestion de l’énergie divergent fortement. La suivante nous parait toutefois la plus parlante: «l’inventorisation et la surveillance systématiques, selon un plan bien établi, des flux énergétiques en vue de réaliser les objectifs de l’entreprise à des coûts énergétiques minimaux.» Un système de gestion de l’énergie est un système spécifiquement conçu pour une entreprise dans lequel la méthodologie de gestion de l’énergie est formalisée et définie. Il comprend la collecte d’informations par des prises de mesures, l’enregistrement, l’affichage sous la forme de graphiques et de chiffres spécifiques jusqu’à la structure organisationnelle. La surveillance de l’énergie concerne la collecte de données au profit de la gestion énergétique. Il s’agit donc d’un système d’acquisition de données. Le système de surveillance énergétique peut être un élément d’un système d’information de processus ou d’un système d’information de gestion ou un système distinct, axé spécifiquement sur le bilan énergétique. La gestion de l’énergie est un processus constant au sein de l’organisation, pas une action unique pilotée de l’extérieur. Il s’agit d’un processus continu pour lequel il faut toujours rechercher un équilibre optimal entre la performance et le prix. Ce n’est qu’ainsi qu’elle deviendra un succès constant.

Méthodes de recherche
Toutes les sociétés et institutions devront dans quelques années soumettre un plan énergétique (résumé) aux instances compétentes. Les communes et autres pouvoirs publics sont également incités par des programmes spéciaux à réaliser des projets d’énergie. Pour une gestion efficiente de l’énergie, on utilise généralement la méthode de scanning du potentiel énergétique. L’avantage de cette méthode, c’est la mise sur pied, au sein de l’organisation, d’un groupe de projet pour l’énergie. Cela crée une base de soutien et une organisation d’exécution pour la gestion de l’énergie. Pour les PME, une méthodologie conforme aux directives d’efficacité énergétique et de conseil environnemental est plus indiquée. Contrairement à la méthode scanning du potentiel énergétique, ce type de recherche s’axe plus sur les lignes principales en matière d’énergie et d’environnement. De ce fait, la recherche efficience énergétique et conseil environnemental se révèle plus efficace que la méthode scanning du potentiel énergétique dans les plus petites sociétés.

Systématique
La libéralisation actuelle du marché de l’énergie rend les projets énergétiques nécessaires. Les sociétés et institutions ont besoin de données par rapport à leur consommation d’énergie actuelle et future. Sans ces données, l’achat actif d’énergie est impossible vu la nécessité de connaître au préalable de nombreux paramètres relatifs à la consommation d’énergie, lors des futurs contrats. Les exemples de projets énergétiques décrits ci-dessous peuvent vous aider à réaliser un plan d’économie d’énergie.

Plan énergétique de l’entreprise
Le plan énergétique de l’entreprise indique de quelle manière l’entreprise pense pouvoir assurer l’amélioration de son efficience énergétique à long terme. Les éléments suivants y sont généralement repris:
§ l’objectif d’amélioration de l’efficience énergétique pour le site de l’entreprise et les conditions annexes pour la sélection des mesures à prendre;
§ les chiffres annuels des consommations d’énergie et les projets d’économie d’énergie déjà réalisés;
§ une analyse de la situation actuelle, de la gestion de l’énergie et de la manière dont est défini l’index de l’efficience énergétique;
§ l’élaboration des mesures possibles;
§ la planification des mesures, les moments naturels, l’actualisation du plan énergétique de l’entreprise.
Efficience énergétique et conseil environnemental
La recherche de l’efficience énergétique, surtout axée sur les sociétés ‘plus petites’, exige une exécution qui:
permet de mieux comprendre l’objet sur lequel porte le conseil;
§ permet de mieux comprendre la consommation d’énergie actuelle par la rédaction entre autres d’un bilan des masses et énergétique par activité principale et d’un bilan total;
§ dresse un bilan de l’amélioration de la gestion de l’énergie actuelle;
§ permet de mieux comprendre les conséquences financières et organisationnelles de ces améliorations.
§ Elabore un plan d’économie d’énergie.

Scanning du potentiel énergétique
Un scanning de l’énergie est un inventaire des lignes principales de la situation énergétique globale d’une organisation. Le scanning de l’énergie permet de mieux comprendre la consommation énergétique et de proposer d’éventuelles pistes d’économie. Cette méthode comprend généralement trois ou quatre étapes: la phase de préparation, la phase d’analyse, la phase de planning et la phase d’exécution.
§ Créer une base de soutien et un inventaire : un système de gestion de l’énergie ne peut réussir que s’il est soutenu par toute la société. Il faut donc veiller à activer ou agrandir la base de soutien dans l’entreprise. Les données historiques sur l’énergie sont rassemblées et les personnes confrontées au problème énergétique au sein de l’entreprise sont interviewées. Autrement, il faut composer une ‘équipe d’action énergétique’.
§ Analyse et rapportage: les données de la consommation énergétique et les interviews sont analysées et traitées dans des rapports clairs. Ces rapports apportent une réponse à des questions telles que:
§ Quelle était la consommation énergétique durant la période écoulée et peut-elle être extrapolée? Quelle est la consommation en fonction du temps et du département?
§ Quels frais y sont liés et quel est leur rapport avec la production et l’utilisation de l’espace?
§ A quels niveaux peut-on réaliser les plus grandes économies?
§ …
Lorsque les options d’économie sont inventoriées, elles sont systématiquement évaluées, selon la méthodologie scanning du potentiel énergétique, en termes de faisabilité technique, de potentiel d’économie et de délai d’amortissement économique.
Introduction et test: Le rapportage doit être largement discuté et un plan d’action est établi en fonction des objectifs de l’entreprise. Ce plan doit pouvoir être exécuté directement. La pratique nous montre qu’il est judicieux de surveiller et d’évaluer les mesures après un temps convenu.
L’ampleur du scanning et sa périodicité doivent être entièrement adaptées à l’organisation interne.
Un tel scanning de l’énergie nous donne une image complète de la consommation d’énergie et des coûts énergétiques. Il nous permet de mieux comprendre les utilisateurs distincts au sein de l’organisation et nous dresse une liste de toutes les possibilités d’économie. Les projets énergétiques réalisés selon les méthodes citées induisent généralement un contrôle énergétique (et environnemental) structurel. Les améliorations de l’efficience énergétique sont alors permanentes et les économies financières conséquentes deviennent récurrentes. <<

 

 

©