|
Energiemanagement
Energiekosten zijn prima te beïnvloeden
version française
Het overgrote deel van de bedrijven en instellingen streeft naar een
actieve vorm van energiebeheer binnen zijn organisatie. Energiebeheer zal
naar de toekomst toe door de overheid vanuit vergunningen, zorgsystemen en
brancheafspraken verplicht worden gesteld. Hiernaast geeft actief
energiebeheer aanzienlijke financiële voordelen. Wanneer energiemanagement
goed wordt toegepast, kan een besparing in energiekosten van 5 tot 15%
worden bereikt.
Het terugdringen van het primaire energieverbruik bij bedrijven en in de
industrie blijft om verschillende redenen zeer actueel. Op de eerste
plaats omdat het klimaatbeleid erom vraagt. Het bedrijfsleven zal middels
energiebesparing zijn steentje aan ‘Kyoto’ moeten bijdragen. Een andere
reden die verdere terugdringing van het energieverbruik aantrekkelijk
maakt, is het eenvoudige feit dat daar nog steeds veel geld mee kan worden
verdiend. Met de stijgende energieprijzen in het vooruitzicht, kan
verstandig omgaan met energie een bedrijf in toenemende mate geld
opleveren. Hoe voor de handliggend energiebesparing in de industrie en bij
productiebedrijven ook is, er wordt nog te weinig gebruik van gemaakt. Eén
van de redenen daarvan is dat verantwoord energie besparen niet eenvoudig
is.
Energiemanagement
Om structureel energie(kosten) te besparen, zal energiemanagement dus
toegevoegd moeten worden aan het operationele management van een
onderneming. Er zijn heel wat verschillen in definities van
energiemanagement, waarbij het hiernavolgende misschien nog het meeste
aanspreekt: “Het volgens een vooropgezet plan en op systematische wijze in
kaart brengen en bewaken van de energiestromen met als doelstelling tegen
minimale energiekosten de bedrijfsdoelstellingen te realiseren.” Een
energiemanagementsysteem (EMS) staat voor het systeem dat specifiek voor
een bedrijf is ontwikkeld en waarin de methodiek voor energiemanagement is
geformaliseerd en vastgelegd. Het omvat het vergaren van informatie door
het verrichten van metingen, het registreren, het weergeven in speciaal
ontwikkelde grafieken en kengetallen tot en met een organisatorische
structuur. Energiemonitoring betreft het inwinnen van data ten behoeve van
energiemanagement. Het gaat hier dus om een data- acquisitiesysteem. Een
energiemonitoringsysteem kan een onderdeel zijn van een
procesinformatiesysteem of een managementinformatiesysteem of een separaat
systeem, specifiek gericht op de energiebalans. Energiemanagement is een
constant proces binnen een organisatie, geen éénmalige van buiten
aangestuurd actie. Het is een continue proces waarbij steeds weer een
optimum gevonden moet worden tussen prestatie en prijs. Alleen op die
manier wordt het een blijvend succes.
Onderzoeksmethoden
Alle bedrijven en instellingen zullen binnen een aantal jaren een
(samenvatting van) energieplan aan de bevoegde instanties dienen voor te
leggen. Ook gemeenten en andere overheden worden met speciale programma’s
bewogen om energieprojecten uit te voeren. Voor energie-intensieve
bedrijfsvoering wordt doorgaans de energiepotentieelscan (EPS) methodiek
gehanteerd. Voordeel van deze methode is dat binnen de organisatie een
projectgroep voor energie wordt opgericht, waardoor een draagvlak en een
uitvoeringsorganisatie voor energiebeheer ontstaat. Voor KMO’s is meer een
methodiek aangewezen volgens de richtlijnen energie-efficiency en
milieuadvies (EMA). Dit type onderzoek richt zich, in tegenstelling tot de
EPS-methode, meer op de hoofdlijnen ten aanzien van energie en milieu.
Hierdoor is een EMA-onderzoek binnen de kleinere bedrijven doelmatiger dan
een EPS-methode.
Systematiek
De huidige liberalisering van de energiemarkt maakt energieprojecten
noodzakelijk. Bedrijven en instellingen hebben gegevens nodig ten aanzien
van hun huidige en toekomstige energieverbruik. Zonder deze gegevens is
het actief inkopen van energie niet zo goed mogelijk, vanwege de vele
parameters aangaande energieafname die bij de toekomstige contracten
vooraf dienen te worden vastgesteld. Onderstaande voorbeelden van
energieprojecten kunnen helpen bij het tot stand komen van een
energiebesparingsplan.
Bedrijfsenergieplan (BEP)
In een bedrijfsenergieplan wordt aangegeven op welke manier men
energie-efficiencyverbetering op lange termijn denkt te kunnen realiseren.
Hiertoe worden meestal de volgende elementen opgenomen:
§ De doelstelling ten aanzien van de energie-efficiencyverbetering voor de
bedrijfsvestiging en randvoorwaarden voor de selectie van de te nemen
maatregelen;
§ De jaarcijfers van de energieverbruiken en reeds gerealiseerde
energiebesparingsprojecten:
§ Een analyse van de huidige situatie, de energiehuishouding en de wijze
waarop de energie-efficiency index is bepaald;
§ De uitwerking van de mogelijke maatregelen;
§ De planning van de maatregelen, natuurlijke momenten, actualisatie van
het bedrijfsenergieplan.
Energie-efficiency en milieuadvies (EMA)
Het energie-efficiencyonderzoek dat zich vooral richt naar de ‘kleinere’
bedrijven, vereist een uitvoering waarbij:
§ Inzicht wordt verschaft in het object waar het advies betrekking op
heeft;
§ Inzicht in de huidige energieverbruikssistuatie door o.a. het opstellen
van een massa- en energiebalans per hoofdactiviteit en een totaalbalans;
§ Verbetering van de huidige energiehuishouding in kaart wordt gebracht;
§ Inzicht wordt verschaft in de financiële en organisatorische
consequenties van deze verbeteringen;
§ Een energiebesparingsplan wordt uitgewerkt.
§
Energiepotentieelscan (EPS)
Een energiescan is een inventarisatie op hoofdlijnen van de totale
energiesituatie in een organistie. Dankzij een energiescan kan men het
energieverbruik inzichtelijk maken en mogelijke besparingen voorstellen.
Deze methodiek bestaat meestal uit 3 of 4 stappen: voorbereidingsfase,
analysefase, planfase en uitvoeringsfase.
§ Creëren van draagvlak en inventarisatie: Een systeem van
energiemanagement kan alleen succesvol zijn, als het door de hele
organisatie gedragen wordt. Er moet dus worden gezorgd dat het draagvlak
in de organisatie geactiveerd of vergroot wordt. Daarnaast worden de
historische energiegegevens verzameld en worden er interviews gehouden met
de personen binnen de organisatie, die te maken hebben met energie. Indien
niet aanwezig, moet ook het zogenaamde ‘Energie Actie Team’ worden
samengesteld.
§ Analyse en rapportage: De gegevens van het energieverbruik en van de
interviews worden geanalyseerd en in heldere rapporten verwerkt. Die
rapporten geven antwoord op vragen als:
Ø Wat is het energieverbruik in de afgelopen periode geweest en kan dit
geëxtrapoleerd worden? Hoe is het verbruik in functie van tijd en
afdeling?
Ø Welke kosten zijn er mee gemoeid en hoe verhouden de kosten zich in
functie van productie en ruimtegebruik?
Ø Op welke punten zijn de grootste besparingen mogelijk?
Ø …
Als de besparingsopties vervolgens zijn geïnventariseerd, worden ze binnen
de EPS-methodiek, systematisch beoordeeld op technische realiseerbaarheid,
besparingspotentieel en economische terugverdientijd.
§ Invoering en toetsing: De rapportage dient uitgebreid te worden
besproken en, afhankelijk van de bedrijfsdoelstellingen, wordt een
actieplan opgesteld dat direct uitvoerbaar moet zijn. De praktijk wijst
uit dat het verstandig is te gaan monitoren en om na een overeengekomen
tijd de maatregelen te evalueren.
Uiteraard moet de omvang van de scan en de periodiciteit helemaal
afgestemd zijn op de eigen organisatie.
Met dergelijke energiescan krijgt men een volledig beeld van het
energieverbruik en de energiekosten, krijgt men inzicht in de
afzonderlijke gebruikers binnen zijn organisatie en heeft men alle
mogelijkheden tot besparing mooi op een rij. De energieprojecten die
volgens de genoemde methoden worden uitgevoerd, leiden bij voorkeur tot
structurele (milieu- en) energiezorg, waardoor efficiencyverbeteringen
blijvend van aard zijn, en de aanzienlijke financiële besparingen
jaarlijks terugkeren. <<
Hubert Lahaut
Bron : Maintenance Magazine, juni 2004 (www.mainpress.com)
Gestion de l’énergie
Les coûts énergétiques sont facilement influençables
La majeure partie des entreprises et institutions visent une gestion de
l’énergie active au sein de leur organisation. A l’avenir, la gestion de
l’énergie sera imposée par les pouvoirs publics par le biais de permis, de
systèmes de contrôle et d’accords sectoriels. Une gestion de l’énergie
active apporte des avantages financiers considérables. Une gestion de
l’énergie efficiente peut induire une économie de 5 à 15% sur les frais
énergétiques.
La réduction de la consommation d’énergie primaire dans les entreprises et
l’industrie reste un problème très actuel pour diverses raisons. Tout d’abord,
en raison de la politique climatique. Les entreprises devront apporter
leur contribution au protocole de Kyoto en réalisant des économies
d’énergie. Ensuite, les économies induites par la consommation énergétique
réduite la rendent attrayante. Avec la perspective d’une hausse des prix
de l’énergie, une utilisation bien réfléchie de l’énergie peut représenter
de belles économies pour l’entreprise. Aussi avantageuse que soit
l’économie d’énergie dans l’industrie et les sociétés de production, elle
n’est encore que trop peu mise en pratique. De fait, ce n’est pas si
simple d’instaurer une économie d’énergie judicieuse.
Gestion de l’énergie
Pour réaliser une économie structurelle (des coûts) de l’énergie, l’entreprise
devra compléter sa gestion opérationnelle par une gestion énergétique. Les
définitions de la gestion de l’énergie divergent fortement. La suivante
nous parait toutefois la plus parlante: «l’inventorisation et la
surveillance systématiques, selon un plan bien établi, des flux
énergétiques en vue de réaliser les objectifs de l’entreprise à des coûts
énergétiques minimaux.» Un système de gestion de l’énergie est un système
spécifiquement conçu pour une entreprise dans lequel la méthodologie de
gestion de l’énergie est formalisée et définie. Il comprend la collecte d’informations
par des prises de mesures, l’enregistrement, l’affichage sous la forme de
graphiques et de chiffres spécifiques jusqu’à la structure
organisationnelle. La surveillance de l’énergie concerne la collecte de
données au profit de la gestion énergétique. Il s’agit donc d’un système
d’acquisition de données. Le système de surveillance énergétique peut être
un élément d’un système d’information de processus ou d’un système d’information
de gestion ou un système distinct, axé spécifiquement sur le bilan
énergétique. La gestion de l’énergie est un processus constant au sein de
l’organisation, pas une action unique pilotée de l’extérieur. Il s’agit d’un
processus continu pour lequel il faut toujours rechercher un équilibre
optimal entre la performance et le prix. Ce n’est qu’ainsi qu’elle
deviendra un succès constant.
Méthodes de recherche
Toutes les sociétés et institutions devront dans quelques années soumettre
un plan énergétique (résumé) aux instances compétentes. Les communes et
autres pouvoirs publics sont également incités par des programmes spéciaux
à réaliser des projets d’énergie. Pour une gestion efficiente de
l’énergie, on utilise généralement la méthode de scanning du potentiel
énergétique. L’avantage de cette méthode, c’est la mise sur pied, au sein
de l’organisation, d’un groupe de projet pour l’énergie. Cela crée une
base de soutien et une organisation d’exécution pour la gestion de
l’énergie. Pour les PME, une méthodologie conforme aux directives d’efficacité
énergétique et de conseil environnemental est plus indiquée. Contrairement
à la méthode scanning du potentiel énergétique, ce type de recherche s’axe
plus sur les lignes principales en matière d’énergie et d’environnement.
De ce fait, la recherche efficience énergétique et conseil environnemental
se révèle plus efficace que la méthode scanning du potentiel énergétique
dans les plus petites sociétés.
Systématique
La libéralisation actuelle du marché de l’énergie rend les projets
énergétiques nécessaires. Les sociétés et institutions ont besoin de
données par rapport à leur consommation d’énergie actuelle et future. Sans
ces données, l’achat actif d’énergie est impossible vu la nécessité de
connaître au préalable de nombreux paramètres relatifs à la consommation
d’énergie, lors des futurs contrats. Les exemples de projets énergétiques
décrits ci-dessous peuvent vous aider à réaliser un plan d’économie
d’énergie.
Plan énergétique de l’entreprise
Le plan énergétique de l’entreprise indique de quelle manière l’entreprise
pense pouvoir assurer l’amélioration de son efficience énergétique à long
terme. Les éléments suivants y sont généralement repris:
§ l’objectif d’amélioration de l’efficience énergétique pour le site de l’entreprise
et les conditions annexes pour la sélection des mesures à prendre;
§ les chiffres annuels des consommations d’énergie et les projets
d’économie d’énergie déjà réalisés;
§ une analyse de la situation actuelle, de la gestion de l’énergie et de
la manière dont est défini l’index de l’efficience énergétique;
§ l’élaboration des mesures possibles;
§ la planification des mesures, les moments naturels, l’actualisation du
plan énergétique de l’entreprise.
Efficience énergétique et conseil environnemental
La recherche de l’efficience énergétique, surtout axée sur les sociétés
‘plus petites’, exige une exécution qui:
permet de mieux comprendre l’objet sur lequel porte le conseil;
§ permet de mieux comprendre la consommation d’énergie actuelle par la
rédaction entre autres d’un bilan des masses et énergétique par activité
principale et d’un bilan total;
§ dresse un bilan de l’amélioration de la gestion de l’énergie actuelle;
§ permet de mieux comprendre les conséquences financières et
organisationnelles de ces améliorations.
§ Elabore un plan d’économie d’énergie.
Scanning du potentiel énergétique
Un scanning de l’énergie est un inventaire des lignes principales de la
situation énergétique globale d’une organisation. Le scanning de l’énergie
permet de mieux comprendre la consommation énergétique et de proposer d’éventuelles
pistes d’économie. Cette méthode comprend généralement trois ou quatre
étapes: la phase de préparation, la phase d’analyse, la phase de planning
et la phase d’exécution.
§ Créer une base de soutien et un inventaire : un système de gestion de
l’énergie ne peut réussir que s’il est soutenu par toute la société. Il
faut donc veiller à activer ou agrandir la base de soutien dans l’entreprise.
Les données historiques sur l’énergie sont rassemblées et les personnes
confrontées au problème énergétique au sein de l’entreprise sont
interviewées. Autrement, il faut composer une ‘équipe d’action énergétique’.
§ Analyse et rapportage: les données de la consommation énergétique et les
interviews sont analysées et traitées dans des rapports clairs. Ces
rapports apportent une réponse à des questions telles que:
§ Quelle était la consommation énergétique durant la période écoulée et
peut-elle être extrapolée? Quelle est la consommation en fonction du temps
et du département?
§ Quels frais y sont liés et quel est leur rapport avec la production et
l’utilisation de l’espace?
§ A quels niveaux peut-on réaliser les plus grandes économies?
§ …
Lorsque les options d’économie sont inventoriées, elles sont
systématiquement évaluées, selon la méthodologie scanning du potentiel
énergétique, en termes de faisabilité technique, de potentiel d’économie
et de délai d’amortissement économique.
Introduction et test: Le rapportage doit être largement discuté et un plan
d’action est établi en fonction des objectifs de l’entreprise. Ce plan
doit pouvoir être exécuté directement. La pratique nous montre qu’il est
judicieux de surveiller et d’évaluer les mesures après un temps convenu.
L’ampleur du scanning et sa périodicité doivent être entièrement adaptées
à l’organisation interne.
Un tel scanning de l’énergie nous donne une image complète de la
consommation d’énergie et des coûts énergétiques. Il nous permet de mieux
comprendre les utilisateurs distincts au sein de l’organisation et nous
dresse une liste de toutes les possibilités d’économie. Les projets
énergétiques réalisés selon les méthodes citées induisent généralement un
contrôle énergétique (et environnemental) structurel. Les améliorations de
l’efficience énergétique sont alors permanentes et les économies
financières conséquentes deviennent récurrentes. <<
|