Magnetische sensoriek
Waar de optische encoder tekort schiet…

ing. Xavier De Buysscher, Control & Automation Magazine

version française

Encoders op basis van magnetische sensoriek houden in tegenstelling tot de optische hoekmeters hogere belastingen in ruwere omgevingen uit. Siko heeft voor haar incrementele encoders dit meetconcept in een compacte, gestandaardiseerde behuizing geïntegreerd.

Inkrementele encoders of ook hoekstandmeters genoemd worden heden ten dagen in alle takken van de industrie ingezet om hoek- en wegverplaatsingen te meten. In toepassingen gaande van kleine bureauartikelen (bijv. Printers) tot complete installaties en machines in alle mogelijke omstandigheden worden inkrementele encoders in verschillende bouwvormen ingezet. De aftasting bij deze hoekmeters gebeurt overwegend optisch door middel van interne transparante schijven voorzien van een licht-donker-raster die in combinatie met een miniatuur lichtgordijn zorgen voor impulsen (proportioneel voor de draaibeweging, telimpulsen). Bij kritische toepassingen waarbij de sensor in vochtige en vieze omstandigheden wordt ingezet, is het gebruik van optische sensoren problematisch. Door het indringen van vocht in het encoderhuis wordt de codering vervalst en compleet onbetrouwbaar. Ook trillingen en schokken zoals bij sterk mechanisch belaste machines zijn sterk belastend en verstorend voor de veelvuldig uit glas vervaardigde codeerschijven. Bijkomstig zorgen sterke radiale en axiale krachten op de encoderas voor een verschuiving tussen lichtgordijn en codeerschijf, waardoor de uitgelezen waarde van de sensor verandert. Het optische zender- en ontvangersysteem heeft een maximale bedrijfsduur van 100000h, de eigenschappen van de componenten veranderen door het verouderingsproces totdat ze zelfs stoppen met werken.

Oplossing met magneten
Magnetische hoekmeters uit de serie Rotamag bieden een mogelijk alternatief voor de wereldwijd verspreide optische encoders, daar waar de omgevingsomstandigheden iets te ruw worden. Verhoogde vochtigheid, vervuiling van stof en olie, temperatuuromschakelingen, sterke trillingen en schokken, evenals extreem mechanische belasting op de sensor zelf doen geen inbreuk op de betrouwbaarheid van deze encoder.
Desbetreffende encodertype onderscheidt zich van andere magnetische encoders doordat het encoderconcept in compacte gestandaardiseerde behuizingen geïntegreerd kan worden en daarmee zonder aanpassing direct uitgewisseld kan worden met de meeste optisch hoekmeters. Een bijkomstige interpolatie van het gemagnetiseerde signaal maakt het mogelijk een resolutie tot 1280 pulsen per omwenteling te verkrijgen. Zoals bij de optische hoekmeter wordt er gebruik gemaakt van een referentie-impuls om een nauwkeurige kalibratie van het systeem te doen. In de toekomst zal men optioneel kunnen kiezen voor een hogere resolutie van het systeem door betere interpolatie en voor een batterij gebufferde absolute encoder om toch de voordelen van de magnetische techniek voor iedereen beschikbaar te maken.

Eigenschappen
Om de genoemde gebreken van optische sensoriek te compenseren zonder daarbij de kostprijs ten opzichte van deze optische sensoren de hoogte in te jagen, was er nood aan een nieuwe technologie. Afgeleid van de magnetische lineaire meettechniek worden met de nieuwe Rotamag serie, rotatieve meetopnemers of encoders met magnetische ringaftasting in het leven geroepen.
Het principe valt terug op een magnetische ferrietring waarop afzonderlijke polen aangebracht zijn. Deze poolwisselingen worden door een speciale sensorchip afgetast en over een interpolatie-ASIC in inkrementele pulsen omgezet. De hoognauwkeurige kalibratie nulimpuls wordt over een tweede magnetisch spoor gegenereerd.
Het zwakke punt bij encoders met betrekking tot de afscherming van de interne elektronica voor externe vochtigheid is overwegend het kogellager. Omdat de encoderas soepel moet kunnen bewegen, is een opening tussen roterende as en behuizing noodzakelijk. Indien nu dergelijke encoder zich onder een sterke invloed van vloeistof of vochtigheid bevindt, bestaat zelfs bij een hogere afschermingsklasse van kogellagers toch nog immers het gevaar dat dit vocht zich na bepaalde tijd een weg in de behuizing baant. Deze toestand laat zich ook bij de magnetische encoder Rotamag niet verhinderen, met uitzondering van het feit dat de interne magneetring en de sensorelektronica ook bij direct contact met vocht met 100% betrouwbaarheid blijven verder functioneren.

Schokken en trillingen
De magnetische encoder Rotamag bezit geen breekbare componenten die onder zware omstandigheden en mechanische invloeden beschadigd kunnen worden. Bewegingen tussen de magnetische ring en de sensoriek zijn zogoed als onkritisch daar de maximale afstand tussen de magnetische sensor-chip en de magneetring mag oplopen tot 2mm. Deze waarde is tegelijkertijd de maximale tolerantie voor een goede uitlezing. De gebruikte componenten in de magnetische encoder hebben in tegenstelling tot hun optische vriend geen gespecificeerde maximale levensduur.

Toepassingen
De magnetische encoder is zowel mechanisch als elektrisch 100% compatibel met de optische encoders in standaarduitvoering. Daardoor bestaat de mogelijkheid de Rotamag precies daar in te zetten waar het gebruik van optische encoders met permanente onderhoudstussenkomsten gepaard gaat.
Bij steenverwerkingsmachines bijvoorbeeld worden steenplaten gezaagd en gebruikelijk gebeurt dit met veel water om te koelen tijdens het versnijden of het boren. Optische encoders zijn enkel inzetbaar wanneer ze zo op de machine gepositioneerd worden dat de vochtinslag gering blijft. De magnetische encoder daarentegen kan direct op zaagbladaanslag gemonteerd worden zonder enige afschermmaatregelen.
Bij houtbewerkingsmachines worden grondstoffen met grote dichtheid gebruikt (bv.MDF), die uit zeer fijne houtpartikels zijn samengesteld. Deze komen bij het bewerken door zagen, schuren en boren terug vrij en zetten zich in tegenstelling tot vocht niet alleen daar af waar de bewerking plaats grijpt, maar over de gehele machine. Ook in de bouw- en landbouwindustrie heeft de sturingstechniek reeds geruime tijd zijn intrede gedaan, waarbij ook gebruik gemaakt wordt van sensoriek om een terugmelding van de uitgevoerde asbeweging te verschaffen. In dit “heavy-duty” bereik worden op basis van het permanente gebruik in openlucht onder verscheidene klimaatsveranderingen en onder invloed van vuil en vocht, de hoogste eisen gesteld aan de ingezette sensoriek.
Bij machines in de voedingsindustrie worden dan weer de hoogste eisen gesteld aan de zuiverheid en de hygiëne in de productieomgeving. Dit houdt in dat na ieder productieproces de installatie degelijk gereinigd en gedesinfecteerd moet worden. Agressieve reinigingsmiddelen, die in sommige gevallen ook onder druk worden ingezet, komen regelmatig met de sensoriek in aanraking.

Kenmerken
Rotamag produceert in overeenstemming met de draaibeweging inkrementele, 90° faseverschoven blokimpulsen, die 100% compatibel zijn met andere gangbare inkrementele sensoren. Voor een nauwkeurige kalibratie wordt een impuls per omwenteling ter beschikking gesteld en heeft men een maximale resolutie van 1280 impulsen per omwenteling.
De sensor vervult bij een vergoten elektronica de IP67 vorderingen. Voor de mechanische inbouw staan standaardbehuizingen ter beschikking waaronder de volle as met 58mm servo- of klemflens of de holle as variant met 58mm flens en met een maximale binnendiameter van 22mm in de holle as.
De toekomstige ontwikkelingen streven naar een hogere impulsresolutie bij een zelfde, compacte bouwvorm door middel van nieuwe interpolatietechnieken. Verder zal men ook werken aan de verdere ontwikkeling van de absolute variant. <<

Codeur à capteur magnétique
Là où le capteur optique est mis en défaut


Ing. Xavier De Buysscher, Control & Automation Magazine

Contrairement aux capteurs d’angle optiques, les codeurs à capteur magnétique résistent à des charges plus importantes dans des environnements plus agressifs. La société Siko a intégré ce concept de mesure dans ses codeurs incrémentaux qu’elle a placés dans des boîtiers compacts et standard.


Les codeurs incrémentaux, également appelés capteurs d’angle, sont utilisés aujourd’hui dans toutes les branches de l’industrie pour mesurer les déplacements angulaires et linéaires. Les diverses exécutions des codeurs incrémentaux sont mises en œuvre dans des applications allant des petits articles de bureau (par ex. les imprimantes) aux installations et machines complexes subissant toutes les conditions environnementales possibles. Le balayage de ces capteurs d’angle est principalement optique. Il se fait à l’aide de disques transparents internes dotés d’une trame clair-foncé qui génèrent, en combinaison avec une barrière lumineuse miniature, des impulsions (proportionnelles pour les mouvements de rotation, impulsions de comptage). L’utilisation de capteurs optiques se révèle problématique dans les applications critiques où le capteur doit fonctionner dans des conditions humides et crasseuses. L’infiltration d’humidité dans le corps du codeur fausse le codage et le capteur n’est plus du tout fiable. Les vibrations et les chocs des machines soumises à de fortes charges mécaniques représentent aussi une sérieuse charge et perturbation pour les disques de codage fabriqués en verre. Les forces radiales et axiales importantes, subies par l’axe du codeur, engendrent par ailleurs un déplacement entre la barrière lumineuse et le disque de codage, modifiant ainsi la valeur que lit le capteur. Le système d’émission et de réception optique a une durée de service maximale de 100.000 h. Les caractéristiques des composants évoluent avec le processus de vieillissement jusqu’à finir par ne plus fonctionner.

Les aimants solutionnent le problème
Les capteurs d’angle magnétiques de la série Rotamag de Siko offrent une alternative éventuelle aux codeurs optiques distribués de par le monde, lorsque les conditions environnementales deviennent trop rudes. Une humidité accrue, une pollution par la poussière et l’huile, des variations de température, des vibrations et chocs importants de même qu’une charge mécanique extrême appliquée sur le capteur n’entravent en rien la fiabilité de ce codeur.
Contrairement aux autres codeurs magnétiques, le concept du codeur a été intégré dans des boîtiers compacts et standard, ce qui permet un échange direct sans aucune adaptation avec la plupart des capteurs d’angle optiques. Une interpolation supplémentaire du signal magnétique permet d’obtenir une résolution atteignant 1280 impulsions par rotation. A l’instar du capteur d’angle optique, on utilise une impulsion de référence pour calibrer le système avec précision. A l’avenir, il sera possible de choisir en option une plus grande résolution du système par une meilleure interpolation et un codeur absolu bufférisé par batterie afin de pouvoir mettre les avantages de la technique magnétique à la disposition de tous.

Caractéristiques
Afin de pallier les défauts du capteur optique sans augmenter déraisonnablement leur prix de revient, il fallait trouver une nouvelle technologie. Les transmetteurs de mesure rotatifs ou codeurs à balayage circulaire magnétique de la nouvelle série Rotamag sont dérivés de la technique de mesure linéaire magnétique.
Le principe repose sur un anneau en ferrite magnétique doté de pôles distincts. Ces changements de pôle sont balayés par une puce de capteur spéciale et convertis en impulsions incrémentales par un ASIC d’interpolation. L’impulsion de calibrage zéro très précise est générée sur une deuxième piste magnétique.
Le roulement à billes constitue le principal point faible des codeurs en matière de protection de l’électronique interne contre l’humidité extérieure. Puisque l’axe du codeur doit pouvoir bouger souplement, une ouverture ente l’axe rotatif et le boîtier est indispensable. Si un tel codeur se trouve maintenant sous la forte influence d’un liquide ou d’une humidité, cette humidité risque toujours de s’infiltrer dans le boîtier après un certain temps même avec des roulements à bille dotés d’une classe de protection supérieure. Le codeur magnétique Rotamag ne peut lui non plus éviter une telle situation mais la bague magnétique interne et l’électronique du capteur continuent à garantir un fonctionnement absolument fiable même en cas de contact direct avec l’humidité.

Chocs et vibrations
Le codeur magnétique Rotamag ne comprend pas de composants fragiles susceptibles d’être endommagés dans des conditions agressives ou suite à des influences mécaniques. Les mouvements entre l’anneau magnétique et le capteur ne sont pour ainsi dire pas critiques puisque la distance maximale entre la puce-capteur magnétique et l’anneau magnétique peut aller jusqu’à 2 mm. Cette valeur représente simultanément la tolérance maximale pour une bonne lecture. Contrairement à leur ami optique, les composants utilisés dans le codeur magnétique n’ont pas de longévité maximale spécifiée.

Applications
Le codeur magnétique est compatible à 100% tant mécaniquement qu’électriquement avec les versions standard des codeurs optiques. De ce fait, le Rotamag peut être mis en œuvre là où l’utilisation de codeurs optiques nécessite des interventions d’entretien constantes.
Dans les machines de découpe de la pierre par exemple, le sciage des plaques de pierre nécessite habituellement beaucoup d’eau pour refroidir l’outil durant la découpe ou le forage. Les codeurs optiques ne peuvent être utilisés que là où leur positionnement sur la machine minimise au maximum l’impact de l’humidité. En revanche, le codeur magnétique peut être monté directement sur le porte-lame de scie sans nécessiter aucune mesure de protection.
Dans le secteur du bois, on utilise des matières premières à grande densité (le MDF par exemple), composées de très fines particules de bois. Lors du sciage, du ponçage et du forage, celles-ci se libèrent et, contrairement à l’humidité, elles ne se déposent pas seulement là où a lieu l’usinage mais bien sur toute la machine. Dans le secteur de la construction et de l’agriculture aussi, la technique de commande a fait son entrée depuis un certain temps. Elle recourt également aux capteurs pour profiter d’un retour d’information du mouvement d’axe exécuté. Dans ce type d’applications très rudes, le capteur doit répondre aux exigences les plus strictes, vu son utilisation permanente en plein air dans des conditions climatiques très diverses et en présence de pollution et d’humidité.
Les machines de l’industrie alimentaire doivent quant à elles répondre à des exigences très élevées en termes de propreté et d’hygiène de l’environnement de production. Après chaque processus de production, l’installation doit être nettoyée et désinfectée. Des détergents agressifs, utilisés parfois sous pression, entrent régulièrement en contact avec le capteur.

Caractéristiques
Rotamag produit, suivant le mouvement de rotation, des blocs d’impulsions incrémentales, décalées de 90°, compatibles à 100% avec d’autres capteurs incrémentaux traditionnels. Une impulsion par rotation est mise à disposition pour assurer un calibrage précis. Le système fournit une résolution maximale de 1280 impulsions par rotation.
Le capteur dans une électronique coulée profite d’un indice de protection IP67. En matière d’intégration mécanique, il existe des boîtiers standard présentant soit un axe plein doté d’une bride de serrage ou servo de 58 mm soit un axe creux doté d’une bride de 58 mm et affichant un diamètre intérieur maximal de 22 mm.
Les futurs développements visent une plus grande résolution impulsionnelle pour une même exécution compacte au moyen de nouvelles techniques d’interpolation. Le développement de la variante absolue se poursuit également. >>

 

©