|
Netwerktechnologie
definitief doorgebroken in productieomgeving
version française
In veel toepassingen worden steeds vaker decentrale besturingen gebruikt die via
bussystemen aan elkaar gekoppeld worden. Technologische vernieuwing en lagere
prijzen voor de hardware stimuleren deze trend. Maar ook de toenemende behoefte
aan informatie is een stuwende kracht achter de opmars van netwerktechnologie in
de productieomgeving. Voor de markt (gebruikers én leveranciers) heeft deze
ontwikkeling nogal wat gevolgen.
Netwerktechnologie is definitief doorgebroken in productie-, proces- en
verpakkingsinstallaties, constateert ir. Jan Koudijzer. Hij is voorzitter van
ASI (Actuator Sensor Interface). Koudijzer ziet meerdere redenen voor de toename
van het aantal koppelingen van besturingssystemen. Eén daarvan is de groeiende
vraag naar managementinformatie. “Bedrijven willen informatie over het proces,
onder andere omdat de wetgever hen daartoe dwingt. Bijvoorbeeld in de
voedingsindustrie, waar HACCP je dwingt om data te vergaren over elk onderdeel
van het proces zodat je als het fout gaat naderhand altijd kunt aantonen waar
het mis is gegaan of dat het niet aan jouw proces heeft gelegen.” Dankzij de
moderne netwerktechnologie is het koppelen van decentrale besturingen aan een
centrale besturing relatief eenvoudig geworden.
Ethernet
Een steeds grotere rol hierbij is weggelegd voor ethernet. Deze technologie
komt ook in de industriële omgeving heel hard opzetten, merkt Jan Koudijzer. “Ik
geloof er in dat ethernet nog verder gaat doordringen.” De lage kosten vormen
een belangrijke drijfveer in deze ontwikkeling. “De hardware is voor een
habbekrats te koop. Dat is de belangrijkste succesfactor van ethernet.”
Daarnaast speelt zeker een rol dat ethernet makkelijk in een productieomgeving
te integreren valt. Is dat een bedreiging voor de bussystemen, zoals profibus?
De ASI-voorzitter vindt het woord bedreiging nét iets te zwaar aangezet. “Maar
het is wel degelijk een bruikbaar alternatief. Profibus zal niet verdwijnen, al
is het maar omdat men een grote installed base heeft en bedrijven in bestaande
systemen profibus niet gauw zullen vervangen door ethernet.
Maar op lange termijn zal er zeker een verschuiving gaan plaatsvinden.” En dan
is het niet alleen profibus die er last van ondervindt, ook de andere
bussystemen gaan de concurrentie van ethernet ondervinden. Overigens verwacht
Jan Koudijzer niet dat er bussystemen gaan verdwijnen, wat in de jaren negentig
nogal eens werd voorspeld. Er is al flink aan de boom geschud. “De systemen die
er nu nog zijn, zullen wel blijven verwacht ik.”
Modulair bouwen
Dankzij de moderne bustechnologie kunnen decentrale besturingen relatief
eenvoudig gekoppeld worden, onderling maar ook aan de grotere systemen. Een van
de gevolgen van deze ontwikkeling is volgens Jan Koudijzer dat modulair bouwen
nu echt mogelijk is geworden. En dat is merkbaar in de markt. Opdrachtgevers
bestellen niet langer componenten, maar besteden méér en méér de ontwikkeling en
bouw van modules uit aan hun toeleveranciers. Mede omdat zij op hun beurt
gedwongen zijn sneller te ontwikkelen tegen lagere kosten. “Modulair bouwen gaat
nu ook makkelijker omdat je duidelijk functionele eisen kunt opstellen. Daardoor
kun je de verantwoordelijkheid voor een module bij een leverancier neerleggen.”
Deze trend heeft twee effecten. Allereerst moeten leveranciers steeds meer
engineering voor hun rekening nemen. Was dat vroeger beperkt en deden
leveranciers dit als service naar de klant, tegenwoordig vormt engineering vaak
een substantieel deel van een totale opdracht. “Als dat zo is, zal de klant
daarvoor moeten betalen”, stelt de ASI-voorzitter helder. De praktijk leert
echter dat klanten daar momenteel lang niet altijd toe bereid zijn, hoewel
sommigen zich bewust worden van het belang naar total costs of ownership te
kijken. “Die belangstelling groeit.” En nog niet alle leveranciers stellen zich
zo hard op. Jan Koudijzer ziet op termijn echter zeker problemen ontstaan als de
trend zich doorzet en opdrachtgevers blijven engineering zien als iets dat bij
de service hoort. “Zeker bij complexe opdrachten kun je dat niet meer onder de
acquisitiekosten laten vallen. Dan zal er apart voor betaald moeten worden.”
Tweedeling in de markt
Een ander effect van het opschuiven in de keten zal zijn dat er een
tweedeling in de markt ontstaat. Onder invloed van de technologie verandert de
markt. Enerzijds komen er bedrijven die engineering duidelijk als extra
toegevoegde waarde zien en zich daarmee willen onderscheiden. Anderzijds heb je
de bedrijven die ervoor kiezen als dozenschuiver te fungeren. Jan Koudijzer
denkt dat er ook voor die laatste groep een plek zal blijven, mits het een
strategische keus is. “Een leverancier die ervoor kiest om het snelst te
leveren, of tegen de laagste prijs, zal werk houden. Maar bedrijven zullen een
keuze moeten maken. Ik denk niet dat je én de snelste en goedkoopste kunt zijn
én tegelijkertijd een deel van het ontwikkelwerk kunt overnemen van de klant. Je
zult ergens uniek in moeten zijn.” Welke keuze de leveranciers maken, zal
volgens Koudijzer afhankelijk zijn van hun klanten. Hij realiseert zich ook dat
je als bedrijf zo’n veranderingsproces niet in een keer kunt doorvoeren. “Zolang
je maar een strategische keus maakt.”
Ondertussen staan de technologische ontwikkelingen niet stil. Ethernet mag dan
aan een snelle opmars bezig zijn, draadloze communicatie is de volgende fase.
Dat wordt in de komende jaren heel belangrijk. Jan Koudijzer werkt in het
dagelijks leven bij Festo. Dat heeft al draadloze netwerken in industriële
omgevingen aangelegd, onder andere bij een fabriek voor mengvoeders. “Het
voordeel hier is dat door het draadloze netwerk het proces real time bewaakt en
aangestuurd kan worden, wat de doorlooptijd en de kosten fors heeft
teruggebracht terwijl de kwaliteit van het product is verbeterd.” Dit soort
effecten rechtvaardigen momenteel al de investeringskosten van een draadloos
netwerk. Een andere applicatie waarin een draadloos netwerk een goede oplossing
is, ziet Koudijzer in plaatsen waar nu nog gebruik wordt gemaakt van
sleepcontacten. Deze zijn vaak storingsgevoelig. Een draadloos netwerk biedt
hier uitkomst. Belangrijk is wel dat er op dit vlak standaards worden
ontwikkeld. Recent is een groot project rond freeband gestart, maar ook de
toepassing van GSM-, GPRS en straks UMTS technologie in de industriële omgeving
moet niet worden uitgesloten.
La technologie de réseau
a définitivement pris pied dans l’environnement de production
De nombreuses applications recourent de plus en plus aux commandes
décentralisées, reliées entre elles par des bus. La modernisation technologique
et les diminutions de prix du matériel renforcent cette tendance. Cependant, le
besoin croissant en information a également stimulé la progression de la
technologie de réseau dans l’environnement de production. Ce développement a
plusieurs répercussions pour le marché (utilisateurs et fournisseurs).
La technologie de réseau a définitivement pris pied dans les installations de
production, de processus et d’emballage, constate ir. Jan Koudijzer, le
président d’ASI (Actuator Sensor Interface). Jan Koudijzer perçoit plusieurs
raisons expliquant la hausse du nombre de raccordements de systèmes de commande.
Parmi celles-ci la demande croissante en informations de gestion. “Les sociétés
souhaitent avoir des informations sur le processus, notamment parce que le
législateur le leur impose. Prenez l’exemple de l’industrie alimentaire, où le
HACCP réclame la collecte de données sur chaque partie du processus afin de
pouvoir déterminer ultérieurement, en cas de problème, l’endroit où la faute
s’est produite ou démontrer que la faute n’est pas liée au processus.” Grâce à
la technologie des réseaux modernes, la liaison des commandes décentralisées à
une commande centrale est devenue très simple.
Ethernet
Ethernet se voit attribuer un rôle toujours plus important à cet égard.
Cette technologie connaît également une forte croissance dans l’environnement
industriel, constate Jan Koudijzer. “Je pense qu’Ethernet va continuer sur sa
lancée.” Les faibles coûts représentent un important stimulant dans ce
développement. “Le matériel est disponible pour une bouchée de pain. Voilà le
principal facteur à succès d’Ethernet.” De plus, Ethernet s’intègre facilement
dans un environnement de production. Constitue-t-il alors une menace pour des
bus tels que Profibus ? Le président ASI pense qu’il est exagéré de parler de
menace. “Cependant, Ethernet représente une belle alternative. Profibus ne
disparaîtra pas, ne serait-ce que pour la simple raison que la base installée
est importante et que les sociétés ne remplaceront pas de sitôt Profibus par
Ethernet dans les systèmes existants.
A long terme cependant, nous noterons certainement un glissement.” Et Profibus
ne sera pas le seul à en souffrir, les autres bus subiront, eux aussi, la
concurrence d’Ethernet. Jan Koudijzer ne croit toutefois pas en la disparition
des bus, contrairement aux prédictions des années nonante. L’arbre a déjà été
bien élagué. « Je pense que les systèmes qui subsistent aujourd’hui,
resteront. »
Une construction modulaire
Grâce à la technologie des bus modernes, les commandes décentralisées
peuvent être reliées simplement, tant entre elles qu’aux systèmes plus gros. Ce
développement a permis la construction modulaire, selon Jan Koudijzer. Et cela
se remarque sur le marché. Les clients ne commandent plus des composants mais
sous-traitent de plus en plus le développement et la construction de modules à
leurs sous-traitants. Notamment parce qu’ils sont, eux aussi, obligés de
développer plus vite à plus bas prix. “La construction modulaire est aussi
facilitée par la rédaction d’exigences fonctionnelles. De ce fait, la
responsabilité d’un module peut être attribuée à son fournisseur.”
Cette tendance entraîne deux effets. Tout d’abord, les fournisseurs doivent
assumer toujours plus d’ingénierie. Et si celle-ci était, autrefois, limitée et
offerte en tant que service au client, elle constitue aujourd’hui souvent une
part substantielle de l’offre globale. “Si tel est le cas, le client devra la
payer” précise le président d’ASI. La pratique nous montre toutefois que les
clients n’y sont pas encore disposés bien que certains se rendent comptent de
l’importance du coût total de propriété. “Cet intérêt augmente.” Mais tous les
fournisseurs n’adoptent pas une position aussi radicale. Jan Koudijzer pense
toutefois que cette situation posera à terme des problèmes si la tendance se
poursuit et si les clients continuent à percevoir l’ingénierie comme quelque
chose d’inhérent au service. “Les missions complexes ne pourront certainement
plus être reprises dans les frais d’acquisition. Il faudra alors les payer
séparément.”
Scission sur le marché
Le glissement dans la chaîne a également induit une scission sur le marché.
Le marché évolue sous l’influence de la technologie. Nous avons d’une part les
sociétés qui considèrent clairement l’ingénierie comme une valeur ajoutée
supplémentaire et souhaitent l’utiliser pour se démarquer. D’autre part, nous
avons des sociétés qui choisissent de faire office de vendeurs de boîtes. Jan
Koudijzer suppose que ce dernier groupe subsistera puisqu’il s’agit d’un choix
stratégique. “Un fournisseur qui opte pour une livraison ultra rapide ou au plus
bas prix, conservera du travail. Mais les sociétés devront opérer un choix. Je
ne pense pas qu’on puisse être le plus rapide et le moins cher tout en reprenant
une part du travail de développement du client. Il faut être unique en quelque
chose.” Le choix des fournisseurs dépendra, au dire de Jan Koudijzer, des
clients. Il est parfaitement conscient qu’une société ne peut réaliser un tel
processus de changement en une seule fois. “L’important, c’est de faire un choix
stratégique.”
Entre-temps, les développements stratégiques ne s’arrêtent pas. Ethernet a beau
progresser rapidement, la communication sans fil constitue la prochaine étape.
Elle gagnera en intérêt dans les prochaines années. Jan Koudijzer travaille chez
Festo. Cette société a déjà installé des réseaux sans fil dans des
environnements industriels, notamment dans une société d’aliments pour bétail.
“Le réseau sans fil a l’avantage de pouvoir surveiller et piloter le processus
en temps réel. Cela réduit sensiblement le délai de commercialisation et les
coûts tout en améliorant la qualité du produit.” Ces effets justifient pour
l’heure tous les coûts d’investissement d’un réseau sans fil. Jan Koudijzer
entrevoit une autre possibilité pour le réseau sans fil dans les endroits
utilisant aujourd’hui encore des contacts glissants. Ceux-ci sont souvent
sensibles aux perturbations. Le réseau sans fil pourrait apporter là une belle
solution. Il est néanmoins important de développer des standards. Un grand
projet relatif aux bandes libres a récemment démarré. Néanmoins, l’application
des technologies GSM, GPRS et bientôt UMTS dans l’environnement industriel ne
doit pas non plus être exclue.
|
