Bosals’ nieuwe onderhoudsstrategie
Wat vandaag waar is, geldt niet noodzakelijk voor morgen

version française

De hedendaagse economie vraagt om onvoorwaardelijke bereidheid veranderingen en/of aanpassingen door te voeren en een duidelijke koers uit te zetten. Dit geldt zowel voor de core business als voor de technische dienstverlening binnen het bedrijf. Bij het verbeteren van productieprocessen speelt de onderhoudsdienst een belangrijke rol. Onderhoud dient immers een belangrijke bijdrage te leveren aan de doelstellingen van een onderneming. Zij zorgt er voor dat de productiemiddelen in staat zijn om tegen vastgestelde kosten de geplande output te leveren.

Bij Bosal wordt de onderhoudsfunctie niet beschouwd als een generator van kosten, maar als een potentiële winstfactor. Doelstellingen worden hier gerealiseerd door bewuste keuzes te maken. Die keuzes vereisen inzicht en betrokkenheid in de centrale rol van onderhoud in het werkproces, want onderhoud is na ingebruikname van een installatie de enige factor om kosten, beschikbaarheid, storingen en veiligheid te beïnvloeden. Deze factoren zijn onderling ook weer gekoppeld via onderhoud. “Betrokkenheid is naar mijn idee een sleutelwoord. Wij moeten er voor zorgen dat alle betrokkenen bij het onderhoudsproces zich ook echt betrokken voelen bij de op te stellen onderhoudsstrategie en dat alle neuzen in dezelfde richting wijzen. Zodra we er in slagen om aan iedereen in de organisatie duidelijk te maken welke doelen we met onze onderhoudsstrategie nastreven, is de eerste stap in het sturen van de denkprocessen gezet. “ Aan het woord is Wout Theuws, Plant Engineering Manager bij het in Oevel-Westerlo gevestigde Bosal en drijvende kracht achter de wereldwijde implementatie van een uniforme onderhoudsstrategie .

Voortrekkersrol
Wout Theuws wil binnen Bosal met zijn onderhoudsstrategie een voortrekkersrol spelen en ‘wereldklasse’ bereiken. Zijn methodiek is misschien wel een ‘taai’ proces, maar levert wel uitstekende resultaten op. Daarom ook staat de onderhoudservaring binnen de in Oevel gevestigde plant vandaag centraal in de wereldwijde invoering binnen de meer dan veertig Bosal-fabrieken, van onder andere het nieuwste softwarepakket van Datastream. Eind 2005 werd immers het MP2-pakket vervangen door het 7i systeem van diezelfde leverancier en in elke plant geïmplementeerd. Behalve een wereldwijde gestroomlijnde onderhoudsstrategie schept het nieuw ingevoerde onderhoudsinformaticasysteem – dat het grote voordeel heeft dat het volledig web-enable is – uniformiteit en doorzichtigheid in de vele duizenden productiemachines binnen de Bosal groep. Wout Theuws: “Bij Bosal wordt er nagedacht over de rol van het onderhoud en is er een voortdurende kennisoverdracht en –uitwisseling tussen de verschillende plants. Mijn inziens steunt doelmatig onderhoud op drie pijlers: een goede kennis van het productieapparaat, goede werkprocedures en doeltreffende beheerinstrumenten en, vooral, goed opgeleid en gemotiveerd personeel. Gelukkig is bij ons de rol van het onderhoud ook in het verleden steeds belangrijk geweest. Er leeft al jaren het besef dat de onderhoudsafdeling in belangrijke mate mee aan de basis ligt van de ‘throughput’ die ons bedrijf haalt een gelijktijdig is er steeds een sterk besef van competitief denken geweest. Kosteneffectief werken en goed georganiseerd onderhoud zijn aspecten die de onderhoudskosten binnen de perken houden en door de ‘throughput’ te verhogen kan men de kostprijs per stuk competitief houden. ‘Mean Time Between Failure’ (MTBF) en ‘Mean Time To Repair’ (MTTR) zijn steeds belangrijke factoren geweest. Het eerste geeft de kwaliteit van het machine/productieproces aan en het tweede is een maat waarop men de onderhoudsorganisatie kan beoordelen. Het eindproduct is een maat voor de ‘beschikbaarheid’ van de machine.”

Strategisch beleid
Voortgaande op de door Wout Theuws uitgebouwde strategie, kan men stellen dat het onderhoud bij Bosal grofweg kan worden opgedeeld in predictief, preventief en storingsonderhoud en onderhoud als gevolg van onvoorziene calamiteiten. Om met name de laatstgenoemde vorm van onderhoud zoveel mogelijk te beperken heeft men op strategisch niveau de beslissing genomen om alle technische installaties die een kritische rol spelen in het productieproces zoveel mogelijk predictief en preventief te onderhouden. Wout Theuws: “Op deze wijze is minder mankracht nodig, kan alles beter worden ingepland, is het beheren van voorraden eenvoudiger en is uiteindelijk de beschikbaarheid van de installaties aanmerkelijk hoger. Prioritaire installaties krijgen vanuit de onderhoudsafdeling de meeste aandacht. Machines of installaties die direct zorgen voor totaal productieverlies moeten dusdanig worden onderhouden dat de stilstandtijden verwaarloosbaar zijn. Hier gaat men dus preventief of predictief onderhoud organiseren, waardoor de kans op een onverwachte panne zo klein als enigszins mogelijk wordt. Hebben we echter de keuze tussen preventief en predictief onderhoud, dan geniet het tweede de voorkeur. De ervaring en de faalcurve analyses hebben ons geleerd dat, in het algemeen, preventief onderhoud steeds duurder uitkomt, want onnodig een machine demonteren kan ook potentiële problemen creëren. Daarnaast mag bij het onderhoudsbeleid rond prioritaire machines en installaties geen rekening worden gehouden met argumenten als: ‘dat gebeurt vrijwel nooit of dat hebben we nog nooit meegemaakt.’ Denk maar aan de beroemde wet van Murphy.”

Kenniscentrum
Onze gesprekspartner schetst verder de evolutie tijdens de vele jaren dat hij instond voor het onderhoud van het bedrijf. Een weg die gaat van onderhoud als ‘noodgreep’ tot ‘maintenance’ met een gestructureerd beheer, gebaseerd op een vastgesteld doch flexibel beleid. Wout Theuws: “Met onze ‘nieuwe’ strategie moet de onderhoudsdienst – in welke plant hij ook werkzaam is – mee in een meer transparante bedrijfsvoering en zal zijn aandacht dus ook moeten vestigen op zaken als communicatie, kennisuitwisseling en het beheer van technische knowhow. Dit zijn geen zuiver technische, maar veel meer psychologische aspecten. De term ‘technische kennis’ krijgt hiermee een andere inhoud. In die optiek moet maintenance afgestemd zijn/worden op de kennis van de ‘asset’ en hoe er een multi-organisatiesysteem, gebaseerd op een ‘common’ organisatie van te maken. Daarom ook dat wij een kenniscentrum hebben opgebouwd dat voor iedereen toegankelijk is, en waar elke medewerker zowel input kan geven als output kan krijgen. Belangrijk hier is dat de medewerkers betrokken worden en middelen krijgen aangereikt om hun doelen te bereiken. Betrokkenheid betekent ook dat de verschillende groepen flexibel werken, prioriteiten bepalen en er niet vies van zijn om in groep mee te werken aan zowel interne als internationale benchmarking om de stand van zaken binnen de eigen onderhoudsafdelingen te toetsen aan de internationale stand van zaken. In dat opzicht is het ‘doorspelen’ van de knowhow binnen de huidige invoering van ons nieuwe management onderhoudssoftware over de hele Bosal-groep een uitdaging. Het competitief voordeel van de dagdagelijkse verbetering is enerzijds de economische competitiviteit van onze diverse vestigingen, maar ook de maintenance knowhow die dagelijks binnen diezelfde vestigingen wordt opgebouwd en via de managementsoftware kan worden doorgegeven. Het geheel van dit alles wordt in Oevel beheerd door onze webmaster Robert Wouters.”

Worldclass maintenance
Bovenvermelde aanpak zorgt voor een evolutie in de mentaliteit voor de opbouw van een constructief klimaat tussen de verschillende, wereldwijd opererende onderhoudsteams die zich nauw verbonden voelen door hun samenwerking. De Bosal-groep heeft op die wijze een ‘gecentraliseerde’ maintenance, waarbij de medewerkers toch verspreid zitten over de verschillende productie-eenheden. Maintenance kan zo inspelen op de problemen van de interne ‘klant’ terwijl ze toch haar onafhankelijkheid behoudt. Ze heeft een globale visie op het (interne) onderhoudsgebeuren en werkt, dankzij de interne communicatie, aan een permanente verbetering ervan. Wout Theuws: “Vandaag de dag beschikt Bosal over de structuur en de nodige middelen om van dit project een succesvol strategisch project te maken. De verschillende onderhoudsafdelingen kunnen zich nu op een doeltreffende manier inzetten voor een maintenancebeleid dat draait rond betrouwbaarheid van de productiemiddelen. Deze uniforme, gestructureerde, nauwgezette en pragmatische aanpak houdt rekening met de risicocriteria verbonden aan de gevolgen van een mogelijk defect aan een machine of installatie in het domein van de veiligheid van de goederen en personen, het respect voor het milieu, de beschikbaarheid van de installatie en de onderhoudskosten. Zoals reeds gezegd wordt deze aanpak vooral toegepast op kritieke uitrustingen in functie van de onderhoudskosten en de prioriteiten. Dankzij deze aanpak kan men zich concentreren op een doeltreffende aanpak van de betrouwbaarheid van het machinepark en er kan ook munt worden geslagen uit de onderlinge informatie en kennisoverdracht die wordt verzameld in het computersysteem dat een echt collectief geheugen aan het worden is.” << H. L

Nouvelle stratégie de maintenance chez Bosal
Ce qui est vrai aujourd’hui, ne sera plus nécessairement vrai demain

L’économie actuelle réclame une disposition inconditionnelle à effectuer des changements et/ou des adaptations et à tracer une voie bien claire. Cela vaut tant pour le métier de base que pour la prestation de services techniques au sein de l’entreprise. Le service de maintenance joue un rôle important dans l’amélioration des processus de production. La maintenance assure en effet une contribution importante aux objectifs d’une entreprise. Elle fait en sorte que les outils de production soient à même de réaliser le résultat planifié à des prix bien déterminés.

Bosal ne considère pas la fonction de maintenance comme un poste générateur de coûts mais comme un facteur de gains potentiels. Les objectifs sont réalisés en opérant des choix réfléchis. Ces choix réclament une bonne compréhension du rôle central de la maintenance dans le processus de travail car la maintenance est, après la mise en service d’une installation, le seul facteur capable d’influencer les coûts, la disponibilité, les pannes et la sécurité. Ces points sont, à leur tour, reliés entre eux au travers de la maintenance. «La maintenance est selon moi un mot clé. Nous devons veiller à ce que toutes les personnes concernées par le processus de maintenance se sentent réellement impliquées dans la stratégie de maintenance à mettre en oeuvre et que tout le monde regarde dans la même direction. Le premier pas du pilotage des processus de réflexion est accompli dès que nous réussissons à faire comprendre à toute personne de l’organisation les objectifs que notre stratégie de maintenance vise» remarque Wout Theuws, Plant Engineering Manager de la société Bosal, établie à Oevel-Westerlo et force motrice de l’implémentation mondiale d’une stratégie de maintenance uniforme.

Rôle de précurseur
Fort de sa stratégie de maintenance, Wout Theuws entend jouer un rôle de précurseur au sein de Bosal et atteindre la ‘classe mondiale’. Sa méthodologie a beau être un processus ‘coriace’, elle fournit d’excellents résultats. Raison pour laquelle l’expérience de maintenance de l’usine d’Oevel est aujourd’hui au centre de l’introduction mondiale, dans plus de quarante usines de Bosal, du nouveau progiciel de Datastream, entre autres. Fin 2005, le progiciel MP2 a en effet été remplacé par le système 7i du même fournisseur et implémenté dans chaque usine. Outre une stratégie de maintenance rationalisée à l’échelle mondiale, le nouveau système informatisé de maintenance – qui a l’avantage d’être entièrement compatible Web – crée une uniformité et une transparence dans les quelques milliers de machines de production du groupe Bosal. «Bosal réfléchit au rôle de la maintenance. Les connaissances sont en permanence transférées et échangées entre les différentes usines. A mon avis, la maintenance efficace s’appuie sur trois piliers: une bonne connaissance de l’appareil de production, de bonnes procédures de travail, un instrument de gestion efficace et surtout, un personnel bien formé et motivé. Le rôle de la maintenance a toujours été important pour nous. Depuis des années, nous avons conscience que le département de maintenance est en grande mesure à la base des ‘volumes’ réalisés par notre entreprise. Simultanément, la notion de réflexion compétitive a toujours été fortement présente. Le travail rentable et la maintenance bien organisée sont des aspects qui gardent sous contrôle les frais de maintenance. En augmentant les ‘volumes’, le prix par unité peut rester compétitif. Les ‘Mean Time Between Failure’ (MTBF) et ‘Mean Time To Repair’ (MTTR) ont toujours été des facteurs importants. Le premier indique la qualité du processus machine/production et le deuxième est une mesure permettant d’évaluer l’organisation de la maintenance. Le produit fini constitue, lui, une mesure de la ‘disponibilité’ de la machine» explique Wout Theuws.

Gestion stratégique
En partant de la stratégie élaborée par Wout Theuws, nous pouvons dire que la maintenance chez Bosal peut être répartie grossièrement en maintenance prédictive, maintenance préventive, maintenance curative et maintenance liée à des calamités imprévues. Afin de limiter au maximum la dernière forme de maintenance, la décision a été prise au niveau stratégique d’assurer autant que possible une maintenance prédictive et préventive de toutes les installations techniques qui jouent un rôle critique dans le processus de production. «Cela permet de limiter la main-d’œuvre, de mieux planifier le tout, de simplifier la gestion des stock et d’augmenter considérablement la disponibilité des installations» ajoute-t-il. «Le département de maintenance attache la plus grande importance aux installations prioritaires. Les machines ou installations qui entraînent directement une perte de production totale doivent être entretenues de façon à rendre leurs temps d’arrêt négligeables. On organisera donc une maintenance préventive ou prédictive, réduisant autant que possible le risque de panne inopinée. Toutefois, s’il faut choisir entre une maintenance préventive et prédictive, la préférence ira à la maintenance prédictive. L’expérience et les analyses de la courbe d’échecs nous ont appris que, de manière générale, la maintenance préventive coûte toujours plus cher car le démontage inutile d’une machine constitue également une source de problèmes potentiels. Finalement, il ne faut pas tenir compte dans la politique de maintenance relative aux machines et installations prioritaires d’arguments tels que ‘cela n’arrive quasiment jamais’ ou ‘nous n’avons jamais connu cela’… Pensez à la fameuse loi de Murphy.»

Centre de connaissances
Notre interlocuteur esquisse ensuite l’évolution qu’a connue la maintenance de l’entreprise durant les nombreuses années où il s’en est chargé. Une évolution qui va des ‘interventions en urgence’ à une ‘maintenance’ répondant à une gestion structurée, basée sur une politique définie mais flexible. «Avec notre ‘nouvelle’ stratégie, le service de maintenance doit suivre une gestion plus transparente – quelle que soit l’usine où il opère – et son attention devra se porter davantage sur des points comme la communication, l’échange de connaissances et la gestion du savoir-faire technique. Ce ne sont pas là des aspects purement techniques mais plutôt des aspects psychologiques. Le terme ‘connaissances techniques’ reçoit ainsi un autre contenu. Dans cette optique, la maintenance doit être harmonisée aux connaissances des ‘biens’ et à la manière d’en faire un système multi-organisation sur la base d’une organisation ‘commune’. Voilà pourquoi nous avons mis sur pied un centre de connaissances accessible à tous, où chaque collaborateur peut donner son input ou retirer un output. Il est essentiel que les collaborateurs soient impliqués et se voient attribuer les moyens d’atteindre leurs objectifs. L’implication signifie aussi que les différents groupes travaillent de manière flexible, qu’ils définissent des priorités et qu’ils n’aient pas peur de collaborer dans un groupe, tant à un benchmark interne qu’international, afin de vérifier l’état des choses au sein de leurs propres départements de maintenance par rapport à l’état des choses international. Dans cette optique, le ‘transfert’ de savoir-faire dans le cadre de l’actuelle introduction de notre nouveau logiciel de gestion de maintenance dans le groupe Bosal constitue un vrai défi. L’avantage compétitif de l’amélioration quotidienne réside dans la compétitivité économique de nos divers sites, ainsi que dans le savoir-faire en maintenance acquis jour après jour dans ces mêmes sites et transmis via le logiciel de gestion. Tout cet ensemble est géré à Oevel par notre webmaster Robert Wouters» détaille Wout Theuws.

Une maintenance de classe mondiale
L’approche ci-dessus induit un changement de mentalité pour l’établissement d’un climat constructif entre les différentes équipes de maintenance opérant dans le monde, afin qu’elles se sentent étroitement liées par leur collaboration. Le groupe Bosal présente ainsi une maintenance ‘centralisée’ alors que les collaborateurs sont répartis dans différentes unités de production. La maintenance peut de la sorte rencontrer les problèmes du ‘client’ interne tout en préservant son indépendance. Elle a une vision globale sur l’aspect de la maintenance (interne) et contribue, grâce à la communication interne, à son amélioration continue. “Aujourd’hui, Bosal dispose de la structure et des moyens nécessaires pour faire de ce projet un projet stratégique réussi. Les différents départements de maintenance peuvent désormais s’engager de manière efficace dans une politique de maintenance axée sur la fiabilité des moyens de production. Cette approche uniforme, structurée, précise et pragmatique tient compte des critères de risques liés aux conséquences d’un éventuel défaut d’une machine ou d’une installation dans le domaine de la sécurité des marchandises et des personnes, du respect de l’environnement, de la disponibilité de l’installation et des frais de maintenance. Comme nous l’avons déjà dit, cette approche est surtout utilisée pour les équipements critiques, en fonction des frais de maintenance et des priorités. Grâce à cette approche, nous pouvons nous concentrer sur un traitement efficace de la fiabilité du parc de machines et tirer profit des informations mutuelles et du transfert de connaissances collectés dans le système informatique, qui devient une véritable mémoire collective” conclut Wout Theuws. << (H.L.)