|
Bemas in Wallonië
Werken aan een sociaal en economisch perspectief
version française
“Door het toenemende belang van techniek en technologie in onze economie, wordt
het probleem van de onderwaardering van technisch/technologische opleidingen en
beroepen bijzonder urgent. Zonder ingrijpende veranderingen op (korte) termijn
in die onderwaardering van de voor onze toekomst cruciale techniek en
technologie, dreigt in ons land in de wedloop naar een kennissamenleving een
moeilijk in te halen achterstand op de andere Europese landen”.
Aan het woord is Daniel Vandendaul, Production Manager bij Baxter en voorzitter
van de onlangs opgerichte Waalse vleugel van Bemas (Belgian Maintenance
Association). Volgens onze gesprekspartner zijn de meest hardnekkige knelpunten
al verscheidene jaren te vinden bij de technische beroepen. De oorzaak van dit
tekort is hier vooral van kwantitatieve aard. De instroom van technisch goed
geschoolde mensen vanuit het onderwijs naar de arbeidsmarkt is te klein in
verhouding tot de vraag. “Het is duidelijk dat er nog altijd iets schort aan de
samenwerking tussen onderwijs en arbeidsmarkt. Het is een situatie die al jaren
aansleept en die duidelijk nog niet verholpen is.
Structureel
De knelpunten en urgenties die Daniel Vandendaul formuleert, maken volgens
hem duidelijk dat de onterechte lage waardering voor technisch/technologische
opleidingen en functies een urgent doch complex en uitgebreid probleem vormt,
dat niet met enkele losse ingrepen ten gronde kan worden opgelost. Daniel
Vandendaul: “Technische en technologische beroepen en opleidingen moeten
aantrekkelijker worden gemaakt. Wij moeten ook eens afstappen van een
onderscheid te maken tussen arbeider – die zogezegd vooral handenarbeid verricht
– en bediende – die dus volgens de normen vooral hoofdarbeid uitvoert. Deze
theorie is niet meer aangepast aan de realiteit van vandaag, laat staan aan die
van morgen. Vandaag de dag vereisen haast alle functies een combinatie van
denken en doen. Alle medewerkers in een bedrijf, van hoog tot laag, moeten
kunnen denken en over de nodige kennis beschikken. Ook in het
onderhoudsgebeuren, want maintenance speelt vandaag de dag een steeds actievere
rol in onze industrie”.
Identificatiegebrek
De talrijke vacatures die dagelijks in de diverse media worden gepubliceerd,
getuigen van een grote nood aan bekwaam personeel in de technische sector. In
2004 werd, alleen in Wallonië al, een tekort aan onderhoudstechnici op zo’n
2.000 geschat. Daniel Vandendaul: “Het is reeds vaker gezegd, maar het blijft
een waarheid als een koe: het onderhoudsgebeuren leidt aan een enorm gemis aan
identificatie, door het simpele feit dat – op Bemas uitgezonderd – geen enkele
professionele, technische of wetenschappelijke opleiding er melding van maakt of
voldoende aandacht aan besteedt. Hoe komt het dat de Universiteit van
Valenciennes of onze noorderburen wel over een leerzetel maintenance beschikken,
en wij in België niet? Het zogezegde vele stof, lawaai, onveiligheid, stress,
weinig leer- en doorgroeimogelijkheden, weinig waardering, weinig flexibiliteit
op maat van de werknemers, enz., het zijn allemaal vooroordelen die veel
jongeren afschrikken. Integendeel, mensen die in het onderhoud actief zijn
moeten flexibel en veelzijdig zijn en verschillende technische vaardigheden
bezitten. Zowel elektrotechniekers als automechaniekers zijn zeer gegeerde
profielen in de onderhoudswereld, maar aan het einde van de rit, beantwoordt
geen enkel diploma van de Franstalige Gemeenschap aan de specifieke industriële
eisen. Enkele ideeën om de technische beroepen beter te valoriseren, en die ik
persoonlijk zeer ter harte neemt is onder andere een betere samenwerking tussen
de industrie en de diverse scholen en universiteiten. Een mooi voorbeeld dat het
wel kan, vindt men bij het CETE (Carrefour Economie Technologie Enseignement).
Op deze belangrijke ontmoetingsplaats, waar alle technische scholen van
Henegouwen terecht kunnen, kunnen de leerlingen ontdekken wat er werkelijk
omgaat in de industrie. Mijn grote wens is echter ook, om een database te
ontwikkelen met alle gegevens van deze studenten om, langs deze weg, stages te
organiseren en te bevorderen in verschillende (plaatselijke) bedrijven. Verder
bestaan er in Wallonië ook verschillende centra waar geïnteresseerden technische
opleidingen kunnen volgen. Volgens mij ligt de toekomst in dergelijke
innovaties, en het zijn die ‘kleine’ dingen die op termijn het verschil kunnen
maken”.
Met hart en ziel
De rekruteringsmoeilijkheden op onze arbeidsmarkt hebben volgens het Vlaamse
VDAB en het Waalse Forem, algemeen gesproken drie hoofdoorzaken: een
kwantitatief tekort – er zijn niet voldoende werkzoekenden voor bepaalde
beroepen; een kwalitatief tekort – er zijn voldoende arbeidskrachten, maar zij
hebben niet de nodige kwalificaties om het beroep uit te oefenen, en ten derde,
bepaalde of zogezegde ongunstige arbeidsomstandigheden. Daniel Vandendaul: “Om
het behoud van de industrie en de werkgelegenheid in Wallonië te vrijwaren, is
het noodzakelijk om het bestaande technisch patrimonium te optimaliseren via een
goed ‘onderhoud’. Als voorzitter van de Waalse vleugel van Bemas, zie ik hier
voor mezelf en onze organisatie, dan ook een belangrijke taak weggelegd. Er is
echter nog veel werk aan de winkel. De mensen die in de onderhoudssector
werkzaam zijn weten het, maar de kandidaat technici moeten er van op de hoogte
worden gebracht, dat industrieel onderhoud een veelbelovende en veelzijdige job
is. Onderhoud betekent ook een toegevoegde waarde geven aan de
(productie)kwaliteit en de veiligheid. Door het optimaliseren van de
productiefaciliteiten en –tools, kan men ook ongevallen voorkomen, ook op
milieugebied. Dit laatste zal ook invloed hebben op bijvoorbeeld de Kyoto-normen
die België moet halen. Maar niet alleen wij, die in de branche zitten moeten ons
daar van bewust zijn. Dit belangt iedereen aan. Daarom ook dat wij als Bemas –
buiten de jaarlijkse verkiezing van de ‘Maintenance manager van het Jaar’ –
jaarlijks verschillende, aan de sector en actualiteit gebonden info- en
discussieavonden organiseren. Want mijn stelling is, dat het geheel aan
objectieven, samen met het succes van het bedrijf, alleen maar kan worden
bereikt wanneer we ‘hart’ hebben voor ons beroep. Zonder liefde voor ons beroep,
is onze kennis waardeloos”. <<
H.L.
Bemas Wallonie
Oeuvrer pour une perspective sociale et économique
"Vu l’importance croissante de la technique et de la technologie dans notre
économie, la problématique de sous-évaluation des formations et métiers
techniques et technologiques devient particulièrement critique. Sans changements
radicaux à (court) terme de cette sous-évaluation de la technique et technologie
si cruciales pour notre futur, notre pays risque d’accumuler un retard difficile
à combler par rapport aux autres pays européens dans la course vers une société
de la connaissance."
Tels sont les propos de Daniel Vandendaul, Production Manager chez Baxter et
président de la récente section wallonne de la Bemas (Belgian Maintenance
Association). Selon notre interlocuteur, les métiers techniques constituent
depuis plusieurs années les points noirs les plus tenaces. La raison de ce
manque est surtout de nature quantitative. L’afflux de l’enseignement vers le
marché de l’emploi de personnes bien formées sur le plan technique est trop
faible par rapport à la demande. "Il est clair qu’il y a toujours un problème au
niveau de la collaboration entre l’enseignement et le marché de l’emploi. Cette
situation traîne depuis des années et n’a toujours pas trouvé de solution."
Structurel
Les points noirs et urgences que formule Daniel Vandendaul montrent, selon
lui, que l’appréciation trop faible des formations et fonctions techniques et
technologiques constitue un problème urgent mais complexe et étendu, que
quelques interventions isolées ne peuvent résoudre complètement. "Les métiers et
formations techniques et technologiques doivent retrouver leur attrait. Nous
devons arrêter de faire une distinction entre l’ouvrier, qui effectue
principalement un métier manuel, et l’employé, qui réalise, selon les normes, un
métier intellectuel. Cette théorie n’est plus adaptée à la réalité d’aujourd’hui
et encore moins à celle de demain. Aujourd’hui, quasi toutes les fonctions
réclament une combinaison d’action et de réflexion. Tous les collaborateurs
d’une entreprise, de l’échelon le plus haut à l’échelon le plus bas, doivent
pouvoir penser et disposer des connaissances nécessaires. Dans la maintenance
aussi, car la maintenance joue aujourd’hui un rôle toujours plus actif dans
notre industrie."
Manque d’identification
Les nombreux postes vacants annoncés chaque jour dans les divers médias,
témoignent du grand besoin en personnel compétent dans le secteur technique. En
2004, le manque de techniciens de maintenance était estimé, rien qu’en Wallonie,
à environ 2000 personnes. "Nous l’avons fréquemment dit" remarque Daniel
Vandendaul "et La Palice n’aurait pas dit mieux: le secteur de la maintenance
souffre d’un énorme manque d’identification par le simple fait que – à
l’exception de la Bemas – aucune formation professionnelle, technique ou
scientifique ne la mentionne ou n’y consacre suffisamment d’attention. Comment
se fait-il que l’Université de Valenciennes ou nos voisins du nord disposent
d’une chaire de maintenance et pas la Belgique? La poussière, le bruit,
l’insécurité, le stress, le peu de possibilités d’apprentissage ou d’évolution,
le peu d’estime, le peu de flexibilité à la mesure des employés… autant de
préjugés qui découragent beaucoup de jeunes. Au contraire, les personnes actives
dans la maintenance doivent être flexibles et polyvalentes et posséder
différentes compétences techniques. Tant les électrotechniciens que les
mécaniciens automobiles sont des profils très demandés dans le monde de la
maintenance. Cependant, au bout du compte, aucun diplôme de la Communauté
française ne répond à ces exigences industrielles spécifiques. Une meilleure
collaboration entre l’industrie et les diverses écoles et universités est une
idée parmi d’autres permettant de mieux valoriser les métiers techniques, que je
prends personnellement très à cœur. Le CETE (Carrefour Economie Technologie
Enseignement) nous donne un bel exemple de cette possibilité. Sur ce lieu de
rencontre, accessible à toutes les écoles techniques du Hainaut, les élèves
peuvent découvrir ce qui se passe vraiment dans l’industrie. Je souhaite
vivement aussi le développement d’une base de données reprenant toutes les
données de ces étudiants afin de pouvoir organiser et promouvoir par ce biais
des stages dans différentes entreprises (locales). La Wallonie compte aussi
divers centres qui dispensent des formations techniques aux personnes
intéressées. A mon sens, l’avenir réside dans de telles innovations et ce sont
ces ‘petites’ choses qui peuvent, à terme, faire la différence."
Corps et âme
Les difficultés de recrutement sur notre marché de l’emploi ont, de manière
générale, trois causes, remarquent le VDAB flamand et le Forem wallon: un manque
quantitatif – il n’y a pas suffisamment de chercheurs d’emploi pour certains
métiers; un manque qualitatif – il y a suffisamment de travailleurs mais il ne
disposent pas des qualifications requises pour exercer le métier et enfin, des
conditions de travail défavorables. "Si l’on veut maintenir l’industrie et
l’emploi en Wallonie, il est nécessaire d’optimiser le patrimoine technique
existant par une bonne ‘maintenance’" remarque Daniel Vandendaul. "En tant que
président de la section wallonne de la Bemas, je perçois là une tâche importante
pour moi-même et notre organisation. Il y a toutefois encore beaucoup de pain
sur la planche. Les personnes qui travaillent dans le secteur de la maintenance
le savent mais le candidat technicien doit en être informé. Il doit savoir que
la maintenance industrielle est un job prometteur et varié. La maintenance
signifie aussi donner une valeur ajoutée à la qualité (de production) et à la
sécurité. En optimisant les facilités et outils de production, on peut prévenir
les accidents, même au niveau environnemental. Ce dernier aspect aura aussi une
grande influence sur les normes de Kyoto par exemple, que doit atteindre la
Belgique. Mais nous ne sommes pas les seuls à devoir en être conscients. Voilà
pourquoi la Bemas organise chaque année – en plus de l’élection du Maintenance
Manager de l’année – différentes sessions d’information et de discussion
relatives au secteur et à l’actualité. Je pars en effet du principe que tous les
objectifs, de même que le succès de l’entreprise, ne peuvent être réalisés que
si nous avons du ‘cœur’ pour notre métier. Sans amour pour notre métier, nos
connaissances n’ont pas de valeur." <<
H.L.
|
