Mogelijkheden EAM-systeem
In veel bedrijven onvoldoende benut


version française

‘Onderhoudsbeheersystemen ofwel EAM-systemen worden nog te veel gebruikt als veredeld bonnensysteem of als elektronische kaartenbak. Zonde, zo vinden ir. Remco Jonker, Partner en ir. Joost Boutkan, Managing Consultant bij Mainnovation, omdat een EAM-systeem in principe ontwikkeld is als managementtool. Een hulpmiddel om op een effectieve en efficiënte wijze onderhoud uit te voeren. In dit artikel meer over belangrijke mogelijkheden van EAM-systemen en de wijze waarop prestaties gevolgd kunnen worden met behulp van het VDM-control panel.


“Hoewel door bedrijven veel geïnvesteerd wordt in het implementeren en draaiende houden van hun EAM-systeem, is het soms schrijnend om te zien wat er in de praktijk met deze systemen werkelijk wordt gedaan. En dat terwijl er vaak ruim voldoende mogelijkheden aanwezig zijn”, aldus Jonker.

Miscommunicatie
“Om te kunnen voldoen aan gestelde installatiebeschikbaarheidseisen is het noodzakelijk om een gedegen preventief onderhoudsplan op te stellen en een bijbehorend onderhoudsbudget”, zo vertelt Jonker. In de praktijk blijkt echter dat dit lang niet altijd gebeurt en dat het dus geen geformaliseerd proces is. Onderhoudsafdelingen worden nog te vaak geconfronteerd met een productieplan waaraan ze zich eenvoudigweg moeten conformeren. Een productieplan dat opgesteld is door de productie-afdeling aan de hand van de marktvraag, zonder dat van tevoren af te stemmen met de onderhoudsafdeling op zijn haalbaarheid wordt nog te vaak over het hoofd gezien. Er is dus niet nagegaan in hoeverre aan de gevraagde beschikbaarheids-,kwaliteits- en betrouwbaarheidseisen kan worden voldaan en hoeveel budget er benodigd is voor de preventieve onderhoudsactiviteiten die nodig zijn om aan deze eisen te kunnen voldoen. Een extra complicerende factor in sommige bedrijven is dat productie-afdelingen de gewoonte hebben, afhankelijk van de marktvraag, te schuiven met productie-aantallen. De onderhoudsafdeling krijgt in zo’n geval te horen dat ze de geplande preventieve onderhoudstaken maar op een ander, minder druk tijdstip moeten uitvoeren. En dat terwijl de beschikbaarheids- en betrouwbaarheidseisen onverminderd van kracht blijven. De meeste problemen die zich voordoen tussen productie- en onderhoudsafdelingen zijn terug te voeren op een te beperkte afstemming tussen de beide afdelingen enerzijds en een verschil van inzicht hoe met de budgetten moet worden omgegaan anderzijds. Een EAM-systeem kan hierbij ondersteuning bieden.

Afstemming
“Om het eerst genoemde probleem te ondervangen is het belangrijk eenduidige afspraken te maken en duidelijk uit te spreken wat je van elkaar verwacht”, zo vertelt Boutkan. Dit moet een dialoog zijn tussen de beide afdelingen en niet langer meer éénrichtingsverkeer. Met andere woorden de productie-afdeling geeft nauwkeurig aan wat ze verwachten van de onderhoudsafdeling en de onderhoudsafdeling koppelt terug wat de mogelijkheden zijn. Zodra beide afdelingen een akkoord hebben bereikt, dan wordt dit vastgelegd in een ‘service level agreement’ (SLA) ofwel een samenwerkingsovereenkomst tussen interne afdelingen. Essentieel bij het opstellen van een SLA is dat er meetbare afspraken worden gemaakt. Gesproken wordt dus niet over ‘het leveren van maximale beschikbaarheid’, maar ‘de onderhoudsafdeling garandeert een technische beschikbaarheid van 95% bijvoorbeeld. De onderhoudsafdeling kan op haar beurt afspraken maken met productie over tijdslots waarin het onderhoud wordt uitgevoerd, met als sanctie dat als productie zich niet houdt aan deze afspraken dat dit een negatief effect kan hebben op de te realiseren eisen. Behalve dat beide partijen wederzijds dus een verplichting aangaan, ontstaat er door deze werkwijze ook wederzijds commitment en worden de doelstellingen door beide partijen gedragen. Sommige onderhoudsbeheersystemen hebben momenteel al een SLA-module, waarin de gemaakte afspraken kunnen worden vastgelegd (zie figuur 2) en waarbij gedurende de dagelijkse werkzaamheden gemeten kan worden in hoeverre voldaan wordt aan deze afspraken. Zowel onderhoud als productie hebben dus inzicht in de geleverde prestaties. Eén van de EAM-systemen, ondersteunt zelfs een escalatieprocedure. Het systeem monitort in dat geval de feitelijke situatie en signaleert, afhankelijk van de gestelde doelen, wanneer tot actie moet worden overgegaan. Het systeem kan zelfstandig betrokkenen informeren of zelfs automatisch een werkorder genereren, indien dat nodig is.

Kostenkant
Behalve aan SLA-zijde gaat ook aan de kostenkant vaak niet alles zoals gepland. Zo heeft productie vaak grootse plannen terwijl het beschikbare budget beperkt is. In de praktijk blijkt het voor onderhoudsmanagers lastig te zijn om grip te krijgen op de kosten. In veel gevallen wordt dan ook gebudgetteerd op basis van historische gegevens en is er geen directe relatie met de geplande onderhoudsactiviteiten en gemaakte afspraken met productie. Eventuele afwijkingen van het budget zijn in een dergelijke situatie dan ook maar moeilijk te voorspellen, omdat het budget geen stuurfunctie heeft, maar gewoon een zak met geld is waarvan de omvang wordt bepaald door de financiële afdeling. De uitdaging is om een manier te vinden dat het budget enerzijds is afgestemd op de te leveren installatieprestatie en anderzijds op de te realiseren financiële doelstellingen die door het management zijn geformuleerd. Een manier om hier anders mee om te gaan is installatiegericht budgetteren. Sommige EAM-systemen ondersteunen dit al. Bij installatiegericht budgetteren worden alle onderhoudsactiviteiten van de verschillende installaties en/of productielijnen met behulp van het EAM-systeem gekoppeld aan een budget. Behalve dat dit zeer overzichtelijk is voor de onderhoudsafdeling, is dit ook in lijn met wat de financiële afdeling wil zien namelijk budgetteren op basis van activiteiten. Een valkuil hierbij is dat op een te diepgaand niveau wordt gebudgetteerd, waardoor er geen overzicht meer is. Jonker: “Bij deze budgetteringswijze is het derhalve raadzaam om het niveau aan te houden waarop de afspraken in de SLA zijn gemaakt ofwel het niveau van de productielijnen en/of delen van de productielijnen. Een aantal EAM-systemen ondersteunt installatiegericht budgetteren (zie figuur 3) door de verwachte preventieve onderhoudskosten te simuleren, de budgetten te koppelen aan werkorder­types en installaties en de actuele kosten op te volgen. Behalve dat beide partijen zich kunnen committeren aan het afgesproken budget, krijgt een onderhoudsmanager op deze manier ook exact inzicht in waar en op wat voor soort werk de kosten worden gemaakt.

Reliabilty Engineering
Voor optimalisatie van een preventief onderhoudsplan is het verder noodzakelijk om de rol van Reliability Engineer (RE) adequaat in te vullen. Deze perso(o)n(en) heeft/hebben namelijk tot taak om de juiste balans te vinden tussen preventieve en correctieve onderhoudsactiviteiten, daarbij rekening houdend met de doelstellingen van het bedrijf, te weten de installatieprestatie, het beschikbare budget en wettelijke regels en eisen. “Hoewel in de onderhoudswereld de laatste jaren iedereen erkent dat RE erg belangrijk is, wordt het nog lang niet binnen alle bedrijven erkent als een kerncompetentie. Dit heeft alles te maken met het feit dat productie zich nog onvoldoende bewust is van de toegevoegde waarde van preventief onderhoud en het onvermogen van onderhoud- om productie van het nut hiervan te overtuigen. Een extra complicerende factor is bovendien dat er relatief veel RE-tools beschikbaar zijn op de markt, maar dat de integratie met EAM-systemen vaak lastig is. Zo is met name het overzetten van installaties, takenbibliotheken en reservedelen tijdrovend en arbeidsintensief. Bij aanschaf van een EAM-systeem is het daarom zinvol te letten op het feit dat deze functionaliteit wordt ondersteund of is geïntegreerd (zie figuur 4). Enerzijds omdat dit een kritische competentie is vanuit de onderneming en anderzijds omdat dit een substantieel deel is van de benodigde informatie die zich toch al bevindt in het EAM-systeem”, zo adviseert Boutkan.

Monitoring
“Wanneer bovengenoemde werkwijzen zijn verankerd in het EAM-systeem dan is dat beslist een goede basis voor een continu verbeteringsproces. Hierbij dient wel te worden aangetekend dat dit nog maar het begin is”, zo vertelt Jonker. “Om adequaat te kunnen sturen op waarde in een organisatie is het namelijk van essentieel belang om de managementinformatie goed te visualiseren. Daarom is in Datastream 7i, Maximo en SAP het VDM Control Panel ontwikkeld. Een grafisch overzicht, waarin de performance van de technische dienst in één oogopslag wordt getoond en waarin het zoeken naar afwijkingen en oorzaken slechts een kwestie van een aantal muisklikken is. Zo is in één oogopslag te zien of gemaakte afspraken in een SLA zijn nagekomen en/of dat ze niet gehaald worden en waarom niet. Ook kan worden nagegaan of de actuele kosten afwijken van de gebudgetteerde kosten en waar dat aan ligt. Op de overzichtspagina van het VDM Control Panel wordt steeds het actuele totaalbeeld getoond met de 10 VDM Key Performance Indicators (KPI’s) in hun onderlinge samenhang. De streefwaarde (de norm) voor deze KPI’s is bepaald op basis van gedegen benchmarking en de door de onderneming haalbaar geachte verbeteringen. Het stellen van de juiste targets stelt de onderhoudsmanager in staat om direct te sturen op de afwijkingen (‘management by exception’). Onder iedere KPI op de homepage zit voorgedefinieerde detailinformatie die de onderhoudsmanager in staat stelt om de echte onderliggende oorzaken en trends te vinden. Zo kunnen afwijkingen tijdig worden bijgestuurd en wordt continue verbetering een feit. Hoewel het EAM-systeem met al deze functionaliteiten nog steeds een elektronische kaartenbak blijft, is het nu wel een kaartenbak die de onderhoudsmanager transparante managementinformatie verschaft over zaken die er werkelijk toe doen. <<

Possibilités des systèmes EAM
Sous-exploités dans bon nombre de sociétés


‘Les systèmes de gestion de maintenance ou systèmes EAM sont encore trop souvent utilisés comme système de bons perfectionné ou comme bac à cartes électronique. Dommage, estiment ir Remco Jonker, Partner et ir. Joost Boutkan, Managing Consultant chez Mainnovation. En effet, un système EAM est en principe développé comme outil de gestion. Un outil permettant d’effectuer la maintenance de manière effective et efficace. Dans cet article, nous vous présentons les principales possibilités des systèmes EAM et la manière dont les performances peuvent être suivies à l’aide du VDM Control Panel.


«Alors que les sociétés investissent beaucoup dans l’implémentation et le maintien en service de leur système EAM, il est parfois malheureux de voir ce qu’elles en font dans la pratique. Et ceci alors que ces systèmes offrent de nombreuses possibilités» remarque Remco Jonker.

Mauvaise communication
«Afin de pouvoir répondre aux exigences posées en termes de disponibilité de l’installation, il est nécessaire de rédiger un plan de maintenance préventive et d’établir un budget de maintenance annexe» explique Remco Jonker. La pratique montre toutefois que cela ne se fait pas toujours et que le processus n’est pas formalisé. Les départements de maintenance sont encore trop souvent confrontés à un plan de production auquel ils doivent tout simplement se conformer. Un plan de production qui est rédigé par le département de production sur base de la demande du marché, sans concertation préalable avec le département de maintenance pour en vérifier la faisabilité. On n’examine donc pas dans quelle mesure il est possible de rencontrer les exigences de disponibilité, de qualité et de fiabilité demandées et quel est le budget nécessaire pour répondre à ces exigences. A cela s’ajoute un facteur qui vient encore compliquer la chose, à savoir le fait que les départements de production de certaines sociétés ont l’habitude d’ajuster les quantités de production en fonction de la demande du marché. Le département de maintenance apprend alors que les tâches de maintenance préventive planifiées doivent se faire à un autre moment, un moment où la pression du marché sera plus faible. Et ceci alors que les exigences de disponibilité et de fiabilité restent inchangées. La majorité des problèmes qui surviennent entre les départements de production et de maintenance peuvent être ramenées à un manque de concertation entre les deux départements d’une part et à une différence de compréhension sur la manière de gérer les budgets d’autre part. Le système EAM peut apporter un soutien à cet égard.

Concertation
«Afin de rencontrer le premier problème cité, il est important de conclure des accords univoques et d’exprimer clairement les attentes des uns vis-à-vis des autres» explique Joost Boutkan. Cela doit relever d’un dialogue entre les deux départements et non plus d’un message unidirectionnel. En d’autres termes, le département de production précise clairement ses attentes à l’égard du département de maintenance et ce dernier explique ce qui est réalisable. Dès que les deux départements sont arrivés à un accord, celui-ci est arrêté dans un ‘service level agreement’ (SLA) ou accord de collaboration entre les deux départements internes. Il est essentiel lors de la rédaction d’un SLA de conclure des accords mesurables. On ne parle donc pas de la ‘livraison d’une disponibilité maximale’ mais de la ‘garantie par le département de maintenance d’une disponibilité technique de 95%’, par exemple. Le département de maintenance peut à son tour conclure des accords avec la production sur des créneaux horaires durant lesquels il peut effectuer la maintenance, en brandissant la sanction selon laquelle le non-respect des accords par la production peut entraîner un effet négatif sur les exigences à réaliser. Hormis le fait que les deux parties s’imposent ainsi une obligation, cette méthode de travail implique aussi un engagement mutuel et les objectifs sont soutenus par toutes deux. Certains systèmes de gestion de maintenance disposent déjà d’un module SLA dans lequel les accords convenus peuvent être définis (voir figure 2). Durant les activités journalières, il est possible de voir dans quelle mesure ces accords sont rencontrés. Tant la maintenance que la production ont donc une vue sur les prestations fournies. Un des systèmes EAM soutient même une procédure d’escalade. Le système surveille dans ce cas la situation réelle et signale, en fonction des objectifs fixés, quand il y a lieu de passer à l’action. Le système peut de lui-même informer les personnes concernées ou même générer automatiquement un ordre de travail si nécessaire.

Coûts
Outre l’aspect SLA, l’aspect coûts ne s’avère pas non plus toujours idéal. La production nourrit souvent de grandes ambitions alors que le budget disponible est réduit. Dans la pratique, les gestionnaires de maintenance ont des difficultés à maîtriser les coûts. La budgétisation s’appuie dès lors souvent sur des données historiques sans aucune relation directe avec les activités de maintenance planifiées ni avec les accords convenus avec la production. Les éventuels écarts de budget sont difficiles à prévoir dans une telle situation car le budget n’a pas de fonction de guidage mais se cantonne au rôle de simple sac d’argent dont l’ampleur est définie par le département financier. Le défi consiste alors à trouver une manière d’harmoniser le budget à la prestation d’installation à fournir d’une part et aux objectifs financiers formulés par le management d’autre part. Une autre manière de procéder consiste à budgéter en fonction de l’installation. Certains systèmes EAM soutiennent cette procédure. Dans une budgétisation axée sur l’installation, toutes les activités de maintenance des différentes installations et/ou lignes de production sont reliées à un budget à l’aide du système EAM. Outre le fait que cette méthode est très synoptique pour le département de maintenance, elle est aussi en ligne avec les aspirations du département financier, à savoir budgétiser sur la base d’activités. Le piège réside toutefois dans une budgétisation trop détaillée qui supprime l’aspect synoptique. «Si l’on opte pour cette méthode de budgétisation, il est conseillé de s’en tenir au niveau conclu dans les accords de SLA ou au niveau des lignes de production et/ou parties des lignes de production» souligne Remco Jonker. Plusieurs systèmes EAM soutiennent la budgétisation orientée installation (voir figure 3) en simulant les frais de maintenance préventive escomptés, en reliant les budgets à des types d’ordres de travail et à des installations et en suivant les frais actuels. Hormis le fait que les deux parties peuvent s’engager sur le budget convenu, le gestionnaire de maintenance profite aussi de la sorte d’une vue exacte sur l’endroit et le type de travail où sont engagés les coûts.

Reliability Engineering
Il est par ailleurs nécessaire pour l’optimisation d’un plan de maintenance préventive de remplir correctement le rôle de Reliability Engineer (RE). Cette (Ces) personne(s) a (ont) notamment pour tâche de trouver le bon équilibre entre les activités de maintenance préventive et corrective tout en tenant compte des objectifs de l’entreprise, à savoir la performance de l’installation, le budget disponible et les règles et exigences légales. «Bien que chacun dans le monde de la maintenance admette ces dernières années l’extrême importance de la RE, peu d’entreprises la reconnaissent comme une compétence de base. Ceci est lié au manque de conscience de la part de la production de la valeur ajoutée de la maintenance préventive et à l’impuissance de la maintenance à convaincre la production de son utilité. En outre, il existe de nombreux outils de RE sur le marché, mais leur intégration avec les systèmes EAM est souvent pénible. Le transfert d’installations, de bibliothèques de tâches et de pièces de réserve est par exemple une tâche longue et fastidieuse. Il est dès lors judicieux, lors de l’acquisition d’un système EAM, de vérifier le support ou l’intégration de cette fonctionnalité (voir figure 4). D’une part, parce qu’il s’agit là d’une compétence critique d’un point de vue entreprise et d’autre part, parce qu’elle constitue une part substantielle de l’information nécessaire qui se trouve déjà dans le système EAM» conseille Joost Boutkan.

Surveillance
«L’ancrage dans le système EAM des méthodes de travail citées ci-dessus constitue certainement une bonne base pour un processus d’amélioration continu. Il convient toutefois de préciser que ceci n’est qu’un début» observe Remco Jonker. «Afin de pouvoir guider une organisation de manière adéquate en termes de valeur, il est primordial de pouvoir bien visualiser l’information de management. Raison pour laquelle le VDM Control Panel a été développé dans Datastream 7i, Maximo et SAP. Un aperçu graphique qui montre d’un seul coup d’œil la performance du service technique. La recherche des écarts et des causes ne réclame que quelques clics de souris. On peut voir d’un seul coup d’œil si les accords convenus dans un SLA ont été respectés ou s’ils ne sont pas atteints, et pour quelle raison. Il est également possible de voir si les frais actuels s’écartent des frais budgétisés et pour quelle raison. La page d’aperçu du VDM Control Panel montre toujours l’image globale actuelle avec les 10 indicateurs de performance clés (KPI) du VDM dans leur cohérence mutuelle. La valeur cible (la norme) de ces KPI est définie sur la base d’un benchmarking consciencieux et d’améliorations jugées réalisables par l’entreprise. La définition des bonnes cibles permet au gestionnaire de maintenance de réagir directement aux écarts (‘management by exception’). Sous chaque KPI sur la page d’accueil se trouvent des informations détaillées prédéfinies qui permettent au gestionnaire de maintenance de trouver les véritables causes et tendances sous-jacentes. De la sorte, les écarts peuvent être corrigés à temps, ce qui donne vie à l’amélioration continue. Bien que le système EAM doté de toutes ces fonctionnalités reste un bac à cartes électronique, il fournit au gestionnaire de maintenance des informations de gestion transparentes sur des aspects qui peuvent vraiment changer les choses. <<
 

©